Covid19 als systeemfout

De coronacrisis heeft het putdeksel opzij geschoven waaronder de menselijke zwakten en kwetsbaarheden verborgen liggen. Het Covid19 virus lijkt een directe link te hebben met onze levensstijl:

  • hoge stedelijke bevolkingsdichtheid;
  • intensieve dierhouderij;
  • hoog frequente reis en vervoerbewegingen, u kent het wel.

Het verband tussen ziekte en levensstijl wordt ons al jaren voorgehouden omdat wereldwijd de top 10 van doodsoorzaken dat verband telkens weer aangeeft. De 5 belangrijkste doodsoorzaken zijn in zowel arme als rijke landen dezelfde:

  • hart en vaatziekten;
  • luchtweg ziekten en infecties, longziektes;
  • kankers, diabetes;
  • in de arme landen uiteraard meer malaria, tuberculose;
  • in de rijkere landen meer diabetes2, kankers, dementieën.

De leefstijladviezen die u van de dokter krijgt zijn steeds dezelfde: gezond eten, veel bewegen, niet roken, weinig alcohol, genoeg slapen, niet stressen. We weten het wel maar we doen het niet, hoe komt dat?

Dat komt omdat die kwalijke persoonlijke levensstijl is ingebed in de manier waarop wij het systeem samenleving inrichten. Of iets abstracter: een foute levensstijl is een systeemfout. En systemen zijn sterker dan individuen. Concreet voel je bewust je te dikke buik maar abstract voel je het systeem niet, het blijft onbewust, hooguit voorbewust.

Het systeem is sinds de landbouwrevolutie en de industriële revolutie geleidelijk aan ontworpen op grond van idealistische ideeën en mensbeelden hoe wij het beste welvaart kunnen verkrijgen. Wereldwijd komt dat vandaag de dag in de praktijk neer op een marktkapitalistische inrichting van de staat, ongeacht of die staat een meer bruut autoritair communistisch-kapitalisme propageert (China), dan wel een socialistisch kapitalisme nastreeft (SP), een sociaal-democratisch kapitalistisch bestel (Europa) uitvoert of een bruut vrijemarktkapitalisme (VS).  Het politiek/economisch systeem kan van kleur en pad verschillen, maar het einddoel blijft dezelfde: een welvaartstaat! En wat iedereen zich daarbij afvraagt is: welvaart….voor wie, voor welke klasse? 

Een tweede systeemfout is dat het kapitalistische systeem niet kan bestaan zonder groei, het houdt geen rekening met een eindigheid of onoverkomelijke beperking van groei. Het systeem is gelooped, noodzakelijkerwijs zelfonderhoudend en stort uiteindelijk ineen als het tegen de empirische werkelijkheid aanbotst: global warming, ineenstorting van ecosystemen, nucleair/chemische vervuiling en oorlog, een gebrek aan grondstoffen en natuurlijke hulpbronnen. Of zoals nu, een uitbraak van een pandemie.

Covid19 laat ons die twee systeemfouten zien en men zoekt naarstig naar oplossingen. Afhankelijk van het niveau van analyse formuleert men die oplossingen. Bijvoorbeeld, de econoom Thomas Piketty zoekt het in de democratisering van bedrijven waarmee het brute CEO/dividentenkapitalisme wordt afgeremd en omgebogen. De filosoof Slavoj Žižek zoekt het in een terugkeer naar een gemoderniseerde, mild communistische staatsinrichting. De links anarchistische/socialistische taalkundige Noam Chomsky toonde zich levenslang een zeer scherp politiek analist en fileerder van de Amerikaanse kapitalistische ideologie. Dan zijn er de ethici, de religieuzen en de intellectuele elite met hun preferente oplossingen (en we gaan daarbij voorbij aan de idiotie van de marginale New World Order complottheoretici, dat soort lieden).

Tenslotte is er een grote diffuse groep die zijn hoop heeft gezet op technologische oplossingen die het systeem moet ontdoen van de effecten van de twee systeemfouten: onze dodelijke levensstijl en de apocalyptische planeetbedreiging

Maar pas op: het zijn de tech-kapitalisten die met hun tech-oplossingen de democratie om zeep zullen/kunnen brengen. Die ontwikkeling is al enigszins zichtbaar:

surveillancetech (gezichtsherkenning, telefoontracking, clickbaittracking, Sirihacking, etc), desinformatietech (politieke trolls, deepfake, censureren en verwijderen van (social) mediadata, etc.) en de financiële techcowboys (bitcoin blockchain, hightech megasnelle geldhandel, etc.).

De AI-algoritmes kennen uw lichaam, emoties en gewoonten straks beter dan uzelf, waardoor u niet alleen goede adviezen krijgt over u gezondheid maar ook gemakkelijk gemanipuleerd kunt worden in het ervaren van een werkelijkheid die technocraten u voorhouden.

U zit naar een nieuwsfilmpie over een politicus te kijken en weet niet of het een gevideoshopte of een real-live weergave is. U wordt gevoed met informatie op uw iPad waarvan de technokapitalist weet dat u ervan houdt, maar er komt geen tegeninformatie in uw bubble waardoor u misschien anders over zaken zou gaan denken. 

Kortom, als uw brein, als ons huidige sociale systeem ‘gehacked’ wordt door techkapitalisten dan vervaagt de werkelijkheid tot een virtuele werkelijkheid en zitten u en ik in The Matrix zonder het te weten. 

Hoe moeten we verder? Wie het weet mag het zeggen, ik niet. Maar toch…..op een gekke manier ben ik eigenlijk ook  wel een beetje blij met dit dystopische killer virus. Het schudt de boel weer es goed op.

Geld- en Informatiehandel: de staart van de hond

De wereldwijd elektronisch geïntegreerde Financiële Markten hebben een vele malen grotere omvang dan de totale wereldeconomie. De dagelijkse handel in digitale bezitspapiertjes (aandelen, obligaties, valuta, grondstoffen etc.) staat reeds vele jaren in geen enkele verhouding meer tot de echte economische wereld waarin spullen worden gemaakt /verhandeld en diensten geleverd. Je kunt de Financiële Markten dus rustig betitelen als de volcontinue handel in Geld.

Reagerend op de voortdurende stroom nieuwsberichten en opgejaagd door beleggingsadviseurs en beurshandelaren (die meer geld verdienen naar mate ze voor klanten meer koop- of verkooptransacties doen) schommelt dagelijks de waarde van al die digitale waardepapiertjes. Eigenaren volgen dagelijks begerig hun mogelijke winsten en nagelbijtend hun eventuele verliezen. Net zo verslavend als gokken.

Vanaf de jaren tachtig werden wereldwijd de financiële markten stap voor stap geliberaliseerd en tot één geïntegreerd anoniem handelssysteem gemaakt. Veertig jaar later gijzelen deze markten feitelijk de landen en hun burgers. Die geldhandel bepaalt tegenwoordig grotendeels het wel en wee van de gewone economie.

Bedrijven die niet dag en nacht bezig zijn hun winst per aandeel te verhogen, worden afgestraft met lagere beurskoersen. De beurskoers is de ultieme prestatie-maatstaf voor managers. Het reduceerde via eindeloze rondes winst-gedreven kostenbesparingen burgers tot ‘human resources’, die zo flexibel mogelijk ingezet en weggezet moesten kunnen worden. We hebben kunnen zien hoe gemakkelijk in de Verenigde Staten in slechts enkele weken 36 mln. burgers werkloos werden. De burger als loonslaaf.

Nationale regeringen die niet in de pas lopen met de winsteisen van de financiële markten (belastingregime, bedrijfssubsidies, nationale wetgeving) kunnen rekenen op minder grote bedrijven in hun land, hogere kosten van staatsleningen en verzwakking van hun valuta.

Inmiddels waren we al voor de Corona uitbraak in een uiterst vreemde economische situatie verzeild geraakt:      

  • Er was ontzettend veel geld in omloop, maar dat werd al jaren nauwelijks meer in de echte economie geïnvesteerd. Winsten van bedrijven werden door opkoop van eigen aandelen zo belastingvrij mogelijk aan de geldhandelaren uitgekeerd.
  • De rente is wereldwijd ongeveer 0%. Je kunt dus met geleend geld zonder kosten nog meer winstgevende geldhandel bedrijven.
  • Ook de huizenmarkt begon inmiddels te globaliseren met geldhandelaren die hele blokken woningen kopen en weer verhandelen, bijvoorbeeld in Rotterdam en in Lissabon.

De Corona pandemie zorgde voor extra vreemde geldhandel verschijnselen:

  • Negatieve olieprijzen (geld toekrijgen als je olie koopt);
  • Extra koersdalingen voor bedrijven die er niet in slagen steun van overheden te krijgen;
  • Hogere rentes voor geldleningen aan landen die bedrijven onvoldoende steunen.

In de afgelopen jaren hebben ook andere type bedrijven de enorme winstgevendheid van handel in digitale bezitspapiertjes- en transacties ontdekt, volstrekt vergelijkbaar met de geldhandel:

  • Eigenaren van patenten, octrooien en software: licentie bedragen per product; dat gaat zelfs zover dat bijvoorbeeld de grote internationale Farmabedrijven hun winst vooral maken door het uitmelken van hun patenten en licenties en zelfs nauwelijks meer geneesmiddelen produceren;
  • Eigenaren zoekmachines en sociale media: advertentie-bedrag per click bij opbod;
  • Eigenaren wereldwijde distributiesystemen, zoals AirBnB, Booking, Uber: provisie per transactie.

Ook in deze digitale papierhandel wordt nauwelijks iets in de echte wereld geproduceerd, maar slechts informatie verhandeld. Vanuit de echte economie: de klant, de hotels, de consumenten, de restaurants, de bedrijven, de fabrieken betalen voor die informatie.

Wij gewone werkende burgers (ondernemers, werkenden, bestuurders) in een natiestaat zijn zo langzamerhand inderdaad de hond geworden, waarmee de staart kwispelt ( … the tail that wags the dog). We worden allen anoniem feitelijk bestuurd door mensen achter beeldschermen vol getalletjes, gedreven door pure amorele hebzucht.

Dat zal door de Corona crisis zeker zo blijven, daarvoor zijn bezitsbelangen wereldwijd te machtig met elkaar verbonden.

Trumpgate

Ik zal het wel nooit helemaal begrijpen, dat blijvende gekanker van de media op de neppresident Trump. Alsof ze tegen een deur staat te duwen die naar de binnenkant opengaat. Sisyphus arbeid. Als de media hun best zouden doen om zich te verdiepen in de narcistische/psychopatische persoonlijkheidsstoornis of zich er door specialisten over laten voorlichten dan zouden ze weten dat aanhoudend kritiek geven op een maligne narcist/psychopaat zinloos is, dat hij oncorrigeerbaar is en bij kritiek alleen maar meer gaat liegen, draaien, ontkennen, etc. en daardoor een nog groter kwaad gaat aanrichten. In het geval van Trump is dat ook gebeurd: de respectabele media zouden nepnieuws verspreiden (en Fox ging er met de buit vandoor).

De media zouden ook leren dat de narcist/psychopaat nooit het probleem is maar degenen die proberen zo goed en zo kwaad mogelijk met hem om te gaan en hem juist daarmee in het zadel houden. Ga even op YouTube en men zal het devies van alle gezaghebbende psychiaters/psychologen horen: ga de narcist/psychopaat zo snel mogelijk uit de weg!! Verbreek het contact rigoureus, heb niet de illusie dat je hem kunt veranderen, zelfs niet als hij (tijdelijk) toegeeft, excuus aanbiedt, lief en aardig doet of beterschap beloofd. Red jezelf uit die giftige interactie (co-dependency genaamd) of het wordt nog es je burnout, depressie, PTSS of je dood. In het geval van Trump is ook dat gaande: de Amerikaanse media functioneren op de broodgrens, de bevolking wordt er depressief dan wel agressief van en er vallen doden (suïcides, partisan geweld, coronadoden).

Een handboek narcist/psychopaat reageert volstrekt voorspelbaar in de omgang met zijn omgeving: egoïstisch, egocentrisch en egotistisch, empathie faken, breken van beloftes, schuld en verantwoording afschuiven, slachtoffergedrag, feiten ontkennen/herdefiniëren, hersenspoelen, de zwakten van anderen exploiteren, chanteren, zelfpromotie, tegenstanders isoleren en excommuniceren, parasitaire zelfverrijking, chaos creëren, verdeel en heers stichten onder critici en medestanders, en onderhuids afwijzen van elke autoriteit, expert of gezagsdrager (tenzij het hem uitkomt). Opnieuw, geprojecteerd op Trump: lastige journalisten worden ad hominem aangevallen, op persconferenties afgeblaft of niet meer te woord gestaan en de Witte Huis woordvoerders worden zo nodig het woord ontnomen.

Ik bedoel, pas de algemene kenmerken van de narcist/psychopaat toe op Trump en je vindt een vulkaan van incidenten: op persoonlijk niveau, in de omgang met zijn Witte Huis staf, met de media, het Congres, de Senaat, de Republikeinse en Democratische partij, de rechterlijke macht, de wetenschappelijke instituten, de inlichtingendiensten, kritische senatoren, diplomaten en burgemeesters, teveel om op te noemen. Om van een respectloze omgang met buitenlandse politieke leiders maar niet te spreken. U weet er alles van omdat de media er alles van weten.

De media behandelen Trump als een kwalijk politicus maar hij is geen politicus. Want een politicus heeft een ideologie, een onderliggende mensopvatting, een politieke filosofie en draagt die ook uit. Een goed politicus zoekt coalities en compromissen, is gevoelig voor adviseurs, verzoend en verbind partijen, zet volksgezondheid en welzijn voorop, leunt bestuurlijk zwaar op wetenschappelijke kennis, bestrijdt overheids- en bedrijfscorruptie, bestrijd actief armoede, en toont zich empatisch tegenover bedreigde minderheden.

Dat alles ontbreekt volledig bij Trump. Zoals bij elke narcist/psychopaat ziet hij de wereld als iets wat ten gunste van het eigen Ik geëxploiteerd moet worden, of desnoods vernietigd als zijn uitbuiting niet lukt. Letterlijk vernietigd! Laatste voorbeeld is natuurlijk de volledig falende federale aanpak van de coronacrisis waarmee Trump tienduizenden overbodig de dood injaagt; je kan voorspellen dat Trump te zijner tijd het officiële dodental zal ontkennen, downplayen en de schuld neerleggen bij de gouverneurs van de Staten en bij China. Ik vertel u niets nieuws omdat de media u dit vertellen.

Nogmaals: Trump is niet het probleem, degenen die hem in het zadel houden wel. En het episch centrum daarvan is natuurlijk in de allereerste plaats de republikeinse partij. Wanneer zij zich en bloc (maar ook een aanzienlijk deel zou al voldoende kunnen zijn) zouden distantiëren van hun fake president dan is het snel uit met zijn presidentschap. Maar ja, dat zullen ze niet doen, om historisch partijpolitieke redenen (lees Maarten; mei 2020), om zelf op het comfortabele pluche te kunnen blijven zitten en om de American Dream van hun vnl. blanke aanhang niet te verstoren. 

Echter in de tweede plaats, en dat is hier mi. het heikele punt, de media houden hem in het zadel door zich op Trump’s bizarre gedrag te focussen en niet op zijn directe omgeving: het amorele gedrag van de slippendragers van de Republikeinse Partij. Maar ja, ook de media hebben een groot belang bij emo-nieuws, clickbaits, advertentiereclame, abonnees en zoveel mogelijk deskundologen aan de talkshowtafel.  Over mediabelangen later nog meer.

De jonge generatie mag nu eisen stellen

De huidige generatie jongvolwassenen heeft tijdens deze tweede grote economische crisis in hun nog maar korte leven het volstrekte recht om eisen te stellen aan de samenleving, bijvoorbeeld:

  1. Algehele herziening regels arbeidsmarkt geldig voor alle werkenden;
  2. Bij werkloosheid: ondersteuning op bijstandsniveau met een toeslag voor te hoge huur en vereenvoudigde procedures voor aanvragen bijstand;
  3. Uitgebreide omscholingsmogelijkheden tijdens werkloosheid;
  4. Achterstelling van studieschulden bij huur- of aankoop van eigen woonruimte;
  5. Overheidsinvesteringen om werkgelegenheid te bevorderen die zich vooral richten op de huidige woningnood: een versneld grootschalig bouwprogramma van huurwoningen (via de woningbouw-verenigingen) en goedkopere koopwoningen.
  6. Het radicaal inperken van toeristische verhuur in de grote steden, zodat woonruimte vrijkomt. De economische opbrengsten van het massale toerisme  komen nu bijna alleen ten goede aan de beleggers in onroerend goed en grote buitenlandse winkel- en horeca ketens.

Ook mag deze generatie eisen dat de generaties van hun ouders en grootouders solidariteit tonen door extra bijdragen te betalen aan de sterk stijgende kosten van de overheid via:

  • Hogere lasten gezondheidszorg voor ouderen (premies zorgverzekering);
  • Hogere woonlasten (snellere beperking hypotheekrente aftrek);
  • Hogere belastingen bezit en vermogen, zeker voor verhuur van onroerend goed.

Nederland telt bijna 3.3 mln. kiesgerechtigde jongeren van 18-35 jaar, bijna 25% van het totaal aantal kiesgerechtigden in Nederland. Als die hun smartphones en digitale vaardigheden gaan gebruiken om massaal politieke invloed te gaan uitoefenen vormen ze een machtsfactor ter grootte van de huidige VVD!

Willen ze iets voor elkaar krijgen dan zullen ze het CDA (is er alleen voor de boeren) en de andere rechtse partijen (veel geschreeuw, weinig wol) terzijde moeten schuiven. Om de VVD voor bovenstaande soort maatregelen uit de hoek van de ondernemers en de vermogenden te krijgen zullen ze dus  links van de VVD moeten gaan stemmen.     

Grote verschuivingen in politieke macht kunnen historisch gezien tot stand worden gebracht als 10-15% van een grote bevolkingsgroep (zoals jongeren) in actie komt. De generatie jongvolwassenen kan dat, als ze naar elkaar de solidariteit op kunnen brengen in plaats van te versplinteren in identitaire groepen. Als ze niet meer op hun smartphones wonen, maar hun smartphones als actiewapen gaan gebruiken.

De jonge generatie gaat de prijs betalen….. (2)

De generatie jongvolwassenen moet nu al voor de 2e maal de lasten van een grote economische crisis dragen:

  • Werkloosheid tijdens een mogelijk langdurig voortwoekerende pandemie;
  • Verlies van inkomen en mogelijk zelfs hun woonruimte;
  • Maatschappelijke sociale afstand en -isolatie;
  • Toekomstige nieuwe bezuinigingen door de overheid;
  • Aflossing van de enorme financiële schulden die nu door de overheid worden gemaakt;
  • Gebrek aan toekomstperspectief.

Tegelijkertijd zullen zij tijdens hun leven ook nog eens direct geconfronteerd worden met de gevolgen van de door hun voorgangers gepleegde roofbouw op het aardse leefmilieu:

  • Klimaatverandering – luchtvervuiling, zeespiegelstijging, waterovervloed én droogte;
  • Chemische vervuiling van de ondergrond, oceanen en atmosfeer;
  • Plastic vervuiling van de oceanen – afsterven van het leven in zee;
  • Vernietiging van de laatste ecologisch ongerepte gebieden en de biodiversiteit, mede oorzaak van de wereldwijde verspreiding van nieuwe virussen;
  • Wellicht nog andere pandemieën.

En dat in een internationale politieke wereld, waarin:

  • De machtige en bezittende rijkere klassen vooral voor zichzelf zorgen;
  • Landen nauwelijks nog samenwerken en internationale organisaties niet effectief meer functioneren;
  • Sprake is van permanent gespannen politieke verhoudingen tussen autoritaire regimes;
  • Grote landen de burgers van andere landen bestoken met desinformatie;
  • Zelfs de mogelijkheid van een kernoorlog niet uitgesloten is;
  • Een sterk verzwakt Europa kleine landen als Nederland tot politieke dwergen reduceert.
  • Ongecontroleerde ontwikkeling van bio technologie het bestaande aardse leven nog meer aantast;
  • Geen enkele waarborg meer bestaat voor de persoonlijke levenssfeer van een burger.

Deze generatie jongvolwassenen wordt impliciet met de volgende keuzes geconfronteerd:

  1. Pogen het eigen individuele leven in het nieuwe normaal zo goed of zo kwaad als het kan voort te zetten;
  2. Zich terugtrekken in lokale gemeenschappen, waar ze gezamenlijk lokaal het politieke heft in handen kunnen nemen;
  3. Massaal brede maatschappelijke democratisch politieke actie te ontwikkelen en nationale ontwikkelingen in een fundamenteel andere toekomstrichting te sturen.

Maar eerst is de politiek aan de beurt om nog dit jaar extra maatregelen voor de toekomst van deze generatie te treffen.

(Zie vervolg

De jonge generatie gaat de prijs betalen…..

De burgers van de jongere generatie zijn bepaald niet te benijden. De Corona- pandemie haalt hun leven en hun verwachtingspatronen voor de toekomst compleet onderuit.

Ze kwamen na 1990 ter wereld en groeiden op in een relatief vredige welvarende periode van economische liberalisering / privatisering en culturele individualisering. In kleine gezinnen werden ze al onderhandelend als kleine individuutjes opgevoed. Ze werden aangemoedigd om een zo hoog mogelijk theoretisch opleidingsniveau te halen – ambachtelijke beroepsopleidingen waren voor veel ambitieuze ouders niet goed genoeg. Ze waren de eerste jonge supergebruikers van smartphones, die een aanzienlijk deel hun leven gingen beleven in een virtuele wereld van internetvrienden en contacten.

Ze maakten al vroeg in hun leven de eerste echt grote economische crisis sedert de jaren dertig mee: de financiële crisis van 2008 en werden daardoor, ondanks een hoog opleidingsniveau, direct persoonlijk geconfronteerd met:

  • de grootschalige flexibilisering van de arbeidsmarkt in Nederland;
  • het enorme bezuinigingsprogramma van het kabinet Rutte 2, waardoor met name de studiefinanciering, de woonmogelijkheden en de sociale vangnetten voor jongeren wegvielen.

De mede door het kapitalisme en -economisch liberalisme gecreëerde ideaal van het succesvolle authentieke individu had grote invloed op deze generatie:

  • Je kunt en moet je eigen leven zelf vormgeven op basis van je individuele eigenheid.
  • Iedereen kan succesvol zijn. Je moet jezelf als persoon marketen. Als je dat niet lukt, ligt dat aan jezelf.
  • Succes wordt gedefinieerd in termen van:
    • Roem en aandacht (aantal internetcontacten, -volgers en -likes);
    • Een goede status in je sociale netwerken;
    • Je unieke ervaringen en belevenissen;
    • Je eerste echte leuke baan en een goed beginnende werkcarrière;
    • Zelf al ondernemend een innovatief bedrijfje opbouwen;
    • En zo ook nog veel geld verdienen etc.
  • In je jonge jaren moet je studeren, netwerken opbouwen, vrijwilligerswerk doen, wereldwijd brede ervaring verwerven én werken voor extra luxe.
  • Je moet enthousiast, extravert zijn, er goed uitzien, gezond eten en sportief zijn en mindfull spiritueel geïnspireerd.
  • Intieme relaties moeten op en top aan het romantisch ideaal voldoen en moeten 100% passen, want single zijn is een prima alternatief.
  • Je moet je mogelijkheden en kansen niet beperken door spaarzaamheid; geld lenen is volstrekt normaal voor jonge mensen met veel capaciteiten.
  • De kern van je maatschappelijk burgerschap is vrijheid, gelijkheid en vooral onderlinge concurrentie.

Maar wat was de realiteit?

  • Succes was slechts weggelegd voor weinigen (de top van een piramide is altijd smal) en meestal afhankelijk van toeval en gelukkige omstandigheden.
  • Gedreven door bezuinigingsdrift beschouwden politici studenten als kleine ondernemers, die voor hun studie zelf maar veel geld moesten lenen, welke uit hun later goed betaalde banen prima konden worden terugbetaald.
  • Maatschappelijk werden steeds hogere werkeisen gesteld ten aanzien van opleiding en een uitdijend aantal formele diploma’s.
  • Ondanks een CV met soms meerdere studies, bijbaantjes, brede ervaringen, goede internet profielen, en persoonlijke marketing werden velen door de veranderde arbeidsmarkt gedwongen via vele onbetaalde stages gratis arbeid aan bedrijven te leveren.
  • De eerste echte banen konden vaak alleen via flexcontracten worden bereikt.
  • Hun woonmogelijkheden zijn de laatste jaren dramatisch verslechterd. Sedert Minister Blok (VVD) in 2015 de woningbouwverenigingen afkneep en commerciële beleggers de ruimte gaf in de huursector, kan deze generatie de huur van een woning nauwelijks meer betalen. De tezelfdertijd verlaagde norm voor het minimum aantal m2 per woning drukte jongeren in piepkleine studio’s. Feitelijk wonen ze in de Randstad grotendeels in de Horeca.
  • Een enorme carrière-druk vooral op jonge vrouwen en het wegvallen van de traditionele verantwoordelijkheden van jonge mannen.
  • Een groot aantal (stilletjes) wanhopig zoekende singles én een groeiend aantal partnerscheidingen.
  • Burn-out en depressie als reactie op de hoge eisen aan zichzelf en te weinig gehoopte successen.
  • Een doorgeslagen identitair moreel hoogstaand gelijkheids-denken, welke een slachtoffer cultuur creëerde, waarin zelfs taal gecensureerd diende te worden om ‘onveiligheid’ te kunnen mijden.   
  • Jongeren beleefden feitelijk een vorm van verlengde pubertijd, die gezinsvorming en maatschappelijke verantwoordelijkheid soms tot ver voorbij het dertigste levensjaar schoof.

De huidige jongvolwassenen hebben in de nieuwe economische crisis niet alleen economisch, maar ook sociaal-psychologisch een dramatisch zwakke positie. Het ontbreekt hen als gevolg van opvoeding en cultuur aan maatschappelijke weerbaarheid. En zij zijn ook nog eens de generatie die, in een wereldwijd groeiend autoritair politiek klimaat en een gebrek aan internationale samenwerking, hun hele leven geconfronteerd zullen worden met de gevolgen van het grootschalig vernietigen door hun voorgangers van het aardse leefmilieu.

(Zie vervolg)

Komende economische crisis: regelrechte ramp voor jongeren

Er zal nog lang geen sprake zijn van een nieuw ‘normaal’. Door de Corona pandemie, over de afloop waarvan we de komende maanden nog geen enkele zekerheid zullen hebben, krijgen we te maken met wat je gerust de moeder van alle economische crises van de afgelopen 150 jaar zult kunnen noemen. In Engeland spreken ze zelfs over de afgelopen 300 jaar.

Weinig politici spreken zich er al over uit. Ook economen durven hun echte inschattingen niet publiek te maken. De bevolking moet je immers midden in de pandemie niet ook nog eens angst aanjagen over een te verwachten zwart economisch gat. Een rondgang van de NRC langs economen schetste echter een eerste economisch beeld van de komende vijf jaar (zie artikel).

Het optimisme over een nieuwe groene toekomst, door de overheid bij bedrijven via gevraagde steunmaatregelen af te dwingen, lijkt niet gerechtvaardigd. De olieprijs en de prijs voor steenkool en andere grondstoffen  staan op een absoluut dieptepunt. Zonnepanelen en windenergie zijn zonder zware subsidies nu helemaal niet rendabel meer. Overheden wereldwijd zullen zich richten op het overeind houden van bedrijven en werkgelegenheid. De onvoorstelbare bedragen die overheden nu lenen zullen de komende jaren niet meer beschikbaar zijn voor klimaat projecten.

De kans lijkt klein dat bedrijven uit eigener beweging in klimaatmaatregelen zullen investeren. De allesoverheersende wereldwijde financiële markten zullen ieder beursgenoteerd bedrijf afstraffen dat zich niet volledig op herstel van de pré-corona winstniveaus richt. Datzelfde zal gelden voor kleinere bedrijven die worden gefinancierd door het opnieuw qua buffers inmiddels weer sterk verzwakkende bankwezen (zie bericht over verlies ABN-Amro van 13 mei).

De oplopende werkloosheid treft nu al de werkenden met flexcontracten en ZZP’ers. Zelfstandige ondernemers zonder technische of specialistische (hoge opleiding vereisende) zakelijke vaardigheden zullen nauwelijks nog werk kunnen verwerven. Alle ZZP dienstverlening die als overbodige luxe kan worden gekwalificeerd (creatief, sociaal) zal wegvallen. Dat zien we nu al in de complete kaalslag van de cultuursector. Zelfs de politiek doet daar nu al aan mee (Noord-Brabant’s nieuwe provinciale bestuurders : carnaval is ook cultuur…).

Voor de leeftijdsgroep 18-30 jarigen echter, zullen de komende jaren economisch pas echt een ramp worden. Economen spreken nu al van een verloren generatie. Ze verwijzen daarbij naar de situatie van begin jaren tachtig (zeer hoge inflatie – meer dan 10% per jaar!, economische stagnatie en grote werkloosheid). Toen konden hoog opgeleide jongeren ook jarenlang geen werk op hun eigen niveau vinden.

Deze groep zal zich qua toekomstverwachtingen psychologisch en ideologisch /filosofisch (!) volledig moeten heroriënteren. Van de politiek mogen we eisen dat deze groep niet aan zijn volstrekt onvoorspelbare lot wordt overgelaten.

(Zie vervolg)

Het virus van desinformatie

In de westerse wereld is over het algemeen wel een breed besef welke de grootste bedreigingen voor de mensheid zijn: klimaatopwarming, ineenstorting van ecosystemen, chemische vervuiling, ongecontroleerde biotechnologie, kernoorlog. Ook groeit het besef dat zonder een wereldwijde, supranationale samenwerking de oplossingen voor deze problemen er niet zullen komen. Dit gebrek aan internationale samenwerking bij deze existentiële items is dus op zichzelf al een zesde bedreiging. En aangezien het oplossen van deze vitale, complexe problemen direct afhankelijk is van empirisch betrouwbare, testbare data en relevante informatie kan een zevende bedreiging er gevoeglijk aan worden toegevoegd, een die wellicht boven alle andere problemen uitstijgt omdat ze oplossingen versluierd, vertraagd of blokkeert: desinformatie.

Desinformatie door fake-facts, cheap- en deep-fakes, trolls, conspiracy theories, propagandamedia en slechte research-en wetenschapsjournalistiek over het algemeen. Zonder betrouwbare feiten en informatie kan een individu zich niet oriënteren in de wereld en ontstaat er in samenlevingen een wantrouwen tegen de overheid en zijn instituten, tegen de media, tegen de tech-giganten, tegen de wetenschap en uiteindelijk tegen de democratie zelf. Het virus van de desinformatie keert zich tenslotte tegen de mensheid zelf.

Het domein waar men de meeste publiekelijk checkbare data en betrouwbare informatie zal vinden is binnen de global scientific community. Niet bij politieke, religieuze en economische leiders, zij zijn (en waren) eerder een sta in de weg om met 21ste eeuw oplossingen voor wereldproblemen te komen. Hun rol is idealiter om de best mogelijke wetenschappelijke expertkennis desinformatievrij te verzamelen en die op een zo transparant mogelijke manier te vertalen naar een sociaal/economisch beleid.

De coronapandemie laat op een hoogst pijnlijke manier zien (gelukkig maar, zou je zeggen) waar het mis kan gaan. Politieke leiders die wetenschappelijke expertkennis bagatelliseerden of domweg negeerden gingen op hun bek en moesten tenslotte buigen voor de mortaliteitscijfers. Religieuze leiders die de samenscholingswaarschuwingen in de wind sloegen idem dito. En de global corporate elite die een onbelemmerde vrije wereldmarkt bleef propageren lukt dat alleen in landen waarvan de politieke elite zich niet laat leiden door de adviezen van de scientific community.

Desinformatie, verspreid door overheden en economische belanghebbenden, kon wel eens het grootste probleem zijn bij het vinden van oplossingen voor de top 6 wereldproblemen. Immers desinformatie, ongeacht de bron ervan, wordt voornamelijk verspreid door niet-experts, in dit geval door de leken op een bepaald (top 6) wetenschappelijk probleemgebied.

De empirische wetenschappers zelf zullen niet snel desinformatie verspreiden tenzij experts daartoe gedwongen worden door hun (vnl. autocratische) regimes, of gechanteerd of omgekocht worden door belanghebbende bedrijven of instituten. Binnen de worldwide scientific community van de empirische wetenschappen is het moedwillig verspreiden van desinformatie ongebruikelijk, althans vele malen minder dan erbuiten, omdat het publiceren van fake- of soaponderzoek meestal leidt tot de uitstoting van frauderende onderzoekers uit hun community. Bovendien zullen de gecorrumpeerde onderzoeksinstituten waarin ze werken grote financiële en prestigeschade lijden.

Het bestaan waarmee wetenschap staat of valt is ‘waarheidsvinding’ (in de zin van: de voorlopig meest waarschijnlijke correlatie en causaliteitsbevinding) en niet prestigieuze macht, politieke ideologie of geldelijk gewin. Dat macht, ideologie en geld in de dynamiek van onderzoeksinstituten binnensluipen zal niemand ontkennen maar het zelfreinigende vermogen (ethische commissies, sponsor-publicatieplicht, fact-finding commissies, transparency guidelines, ed.) vormt een behoorlijk filter daartegen, althans ze beschikken over een vele malen beter anticorruptie-filter dan buiten de academische wereld. 

Het gevaar dat desinformatie verspreid wordt door de gevestigde, zgn. onafhankelijke media blijft steeds aanwezig omdat de nieuwsmedia financieel afhankelijk zijn van grote mediaconcerns, van hun adverteerders en van de lees- en kijkcijfers van hun publiek. Daarnaast zijn de media voortdurend onderhevig aan de druk die regeringen, overheidsinstituten en grote corporaties direct en indirect op hen uitoefenen. En onderhevig aan de selectief geframede informatie die deze aan de media afgeven, plus afhankelijk van de (on)welwillendheid om zich door een kritische media-analyse te laten ‘onderzoeken’. 

Over het gevaar van desinformatie verspreid door de social-media hoeven we het niet te hebben, dat is voor iedereen wel duidelijk (bv. de 10.000 fact-checkers en de fact-algoritmes van Google zullen weinig zoden aan de dijk zetten, daarvoor is het fenomeen desinformatie te omvangrijk en zijn er teveel andere oncontroleerbare social-media kanalen).

Wat te doen? Niemand weet het. Het enige wat men mag hopen is dat de wereldburger er op staat dat hun overheden het recht op vrije informatie, het recht op vrije meningsuiting en het burgerlijk demonstratierecht invoeren, respecteren en zeer hartgrondig verdedigen. Zo niet dan is burgerlijke ongehoorzaamheid door bezettingen, blokkades, ethisch hacken, boycotten, en het saboteren van repressieve overheden ed. zeer goed te verdedigen. 

Wat men tenslotte vooral mag hopen is dat wetenschappers uit hun studeerkamers komen en het als een normale verantwoordelijke taak beschouwen om hun kennis en adviezen onder het grote publiek te brengen, om de bevolking in begrijpbare taal voor te lichten en te mobiliseren om zich te verzetten tegen hun ondergangslot. Niet afwachten tot je door de media uitgenodigd wordt, niet afschuiven met ‘dit is wetenschap, de rest laat ik aan de politiek over’, niet volstaan met handtekeningacties in grote kranten of overlaten aan persvoorlichters van de eigen universiteit. Als het om halszaken gaat zoals bij de top7 wereldbedreigingen zal de stem van de wetenschap veel harder en activistischer moeten klinken. De wetenschapper kan het zich bij deze zaken niet meer permitteren om zich apolitiek op te stellen.

Mijn gok is dat we het in de eerste plaats zullen moeten hebben van een zeer luide stem uit de wetenschappelijke wereld dwz. van hun moedige verzet tegen tegen de misbruikers/verspreiders van desinformatie en van hun onvoorwaardelijke loyaliteit aan de wereldbevolking die in toenemende mate in existentiële nood raakt.

Oudere werkenden moeten zichzelf (kunnen) afschermen

Begin April schreven we een artikel over wat we dringend over de werking van het Corona-virus te weten zouden moeten komen (link). De vragen die we toen stelden zijn wetenschappelijk nog geen van alle beantwoord. Statistisch weten we nu wel dat de kans op ziekmakende besmetting bij 50 plussers (vooral mannen) hoger is – meer dan 50% van onze volwassen bevolking dus. En dat de sterftekans het grootst is bij 70 plussers en bij mensen met reeds andersoortige ziekten of fysieke aandoeningen.

Nu overal stap voor stap de lockdowns in Europa worden versoepeld, zal de komende maanden duidelijk worden hoe snel het aantal besmettingen weer toeneemt, zeker als in de zomer het aantal reisbewegingen door dagbesteding en toerisme (hoe beperkt ook)  weer flink zal gaan toenemen.

Zonder een goed funcionerend stelsel van controle mechanismen lijkt het in de komende maanden toestaan van internationaal toerisme opnieuw een bron te kunnen worden van nauwelijks traceerbare besmettingen. Ik ben benieuwd met welk advies hierover de Europese commissie deze week komt.

Inmiddels waarschuwen wetenschappers ook al voor een samenloop van coronabesmettingen met het rondgaan van de jaarlijkse gewone griepvirussen dit najaar. Mensen met gewone griepachtige verschijnselen zouden dan sneller ook met Corona besmet kunnen worden en daardoor zwaardere ziekteverschijnselen kunnen krijgen.

Voor alle overheden in Europa is gelukkig nu wel duidelijk geworden dat er maar één manier is om het virus blijvend te bestrijden (en dat kan nog jaren nodig zijn), de klassieke manier: verdachte gevallen opsporen en/of bij de huisarts telefonisch laten aanmelden, testen en zo nodig isoleren, contacten opsporen en deze ook testen en zo nodig isoleren. En voor alles moet nu de sociale regel gelden: voel je je ziek? Blijf dan thuis en laat je testen.

Inmiddels weten 50 plussers wel waar ze aan toe zijn. Je kunt noch sociaal, noch economisch, de hele bevolking van een land gedurende langere tijd qua bewegingsvrijheid inperken, dus zullen 50 plussers zich zelf moeten afschermen tegen besmetting. Dat kan alleen als ze zichzelf in hun eigen sociale leven afdoende inperken. Dat geldt zeker voor werkenden!

Alle sociale organisaties (overheid, bedrijfsleven etc.) zullen bij verdere te nemen maatregelen rekening moeten houden met de bescherming van 50 plussers. Zeker lager opgeleiden die in omgevingen werken met veel anderen: in het openbaar vervoer en in winkels en fabrieken hebben niet veel te kiezen en moeten dus op extra bescherming van hun werkgevers kunnen rekenen.

Cyberveiligheid nu nog essentiëler

Tijdens en waarschijnlijk ook na de Coronaperiode werken en leven we meer dan ooit solistisch via beeldschermen: de mobi, de tablet en de computer. Naast de websites, de e-mail, de sociale media en specifieke apps is daar nu standaard het beeldbellen- en vergaderen bijgekomen.

Onze overheid zou nu al een taskforce aan het werk moeten zetten (en een miljard euro reserveren) om de cyberveiligheid van de overheidsinstellingen, bestuursorganen, staatsbedrijven en door de overheid/burgers betaalde non-profitorganisaties op een veel hoger peil te brengen. Dit geldt ook voor de digitale  beveiliging van strategische voorzieningen als energie, telecommunicatie e.d. Bedrijven zullen hetzelfde moeten doen.

De cyberveiligheid wordt in de toekomst een veel groter probleem dan het nu al is. Als werknemers meer thuis werken, overleg meer via beeldbellen verloopt en nóg meer communicatie digitaal gaat verlopen, biedt dat nog meer en zelfs uitgelezen nieuwe kansen voor hackers. Niet alleen voor pubers die elektronisch rotzooi trappen, maar vooral voor criminele digitale gijzeling en politieke desinformatie of  informatiediefstal door andere landen. Als gevolg van teruglopende internationale contacten is cyberspionage als politiek middel en voor bedrijfsspionage voor landen des te urgenter geworden. China vs Amerika. Amerika, China en Rusland vs Europa.     

Deze spionage zal nog schadelijker kunnen worden als werkgevers werk-controle software met beeld en geluid op de digitale apparatuur van hun thuiswerkers gaan zetten. Maar ook bijvoorbeeld als de overheid steeds meer apps gaat gebruiken voor belastingen, huisvesting, gezondheid e.d. Allemaal uiterst kwetsbare gereedschappen met mogelijkheden voor hackers om chaos te creëren, gegevens te stelen en het functioneren van een samenleving te verstoren.

En dan hebben we het nog niet eens over die lacherige kreet ‘aantasting van de privacy’. Zoals filosofe Maxim Februari keer op keer opmerkte: dat is een veel te softe term. Het gaat feitelijk om de aantasting van het wettelijke grondrecht van de burger op onaantastbaarheid van zijn of haar persoonlijke levenssfeer, zonder toegang door derden. Dat recht hebben we als samenleving uit ‘efficiency’ oogpunt jaren geleden al sterk aangetast door welke elektronische dienstenprovider dan ook toe te staan cookies op onze persoonlijke digitale spullen te plaatsen. Informatieblokjes die het mogelijk maken gegevens over onze persoonlijke levens te combineren tot persoonlijke gedragsmodelletjes (algoritmen).

Nu we door de pandemie onze levens nog verder lijken te gaan digitaliseren, is het niet moeilijk om post-Corona je ook in Europese landen een digitaal Toezicht- en Bewakingssysteem rond onze persoonlijke gedragingen voor te stellen, waaronder de Chinezen nu  al gebukt gaan, gedragsprofielen waar ook de rest van de wereld via cyberspionage in mee kan kijken.