Bestrijd kwaadaardige domheid

De Verenigde Staten hebben met twee onbeheersbare dodelijke virussen te maken: Covid-19 en Extremisme 2.0. Zowel de links als de rechtse politieke intellectuelen zijn het over een ding wel eens: flatten the curve of Wokies and Trumpies!!

Slim is niet het tegenovergestelde van dom. Denken, of beter gezegd, nadenken is het tegenovergestelde van dom. Nadenken betekent op een tegendraadse manier iets willen leren. Oftewel: tegendraads iets gaan lezen, het eigen denken tegendraads gaan behandelen door het met alle mogelijke ideeën, alternatieven en perspectieven te bestoken. Nadenken is het groene denken laten rijpen. Dat soort zelfkritisch nadenken vergt het beteugelen van het instinct-, impuls- en gezagsdenken. Dat soort gedisciplineerd vrijdenken vraagt om een hoge frustratietolerantie voor het niet weten. Domheid is vooral luiheid.

Ons brein, mn. het gedeelte dat het kritische (na)denken vertegenwoordigt, de frontaalcortex, is pas volledig uitgegroeid zo tussen ons 20ste en 24ste jaar. Om die reden kan men de mening van jongvolwassenen soms maar beter met een korrel zout nemen en hen niet vol stoppen met kennis, feiten en louter vakvaardigheden. Leer hen het ‘tegendenken’. Om die reden is polariseren op de vrije markt van ideeën niet slecht, mits men niet op de man speelt (wat tegenwoordig erg modieus is) maar op het proces van argumenteren en tegenargumenteren.

Maar wat moeten we met die extreem linkse wokemob die wetenschap, logica, redeneren en zelfs de hele Verlichting waaruit het kritisch nadenken voortkomt afwijzen als een tirannieke uitvinding van de westerse witte onderdrukker? Wat als woord en weerwoord niet meer helpt om vooruit te komen?

Bestrijdt ze met hun eigen wapens: verwijder ze uit de markt van vrije ideeën! Een 180º cancel culture voor doofstomme politieke woke-denkers! U bent aan zet hoofdredacteuren, bestuurders, wetenschappers, politici en vaders en moeders. 

Weeklog 37: Verkeerde Informatie en Chaos, maar ook Rust

  • Iedere theorie, berekening, techniek of medicijnformule kent foutenmarges. Dat is inherent aan de fundamentele beperkingen van wetenschappelijke kennis. Die foutenmarge zit dus ook in de informatie waar we als mensen dagelijks mee moeten werken. Onze kilometerteller geeft meestal een te hoge snelheid aan. En een Coronatest kan je besmet verklaren terwijl je dat niet bent (vals positief) of andersom (vals negatief). Hoe ernstiger de consequenties van die foutenmarge, des te eerder zullen wetenschappers als de schuldigen worden aangewezen, in plaats van de altijd bestaande onzekerheden in de wereld.
  • Trouwens in crisissituaties is het altijd goed boeren voor kwaadwillenden. In Oregon geven rechtse oproerkraaiers de schuld van de bosbranden aan zwarte demonstranten van links. Vervolgens zaaien ze paniek door met wapens rond te rijden bij brandende dorpen omdat diezelfde zwarten volgens hen de huizen van vluchtende burgers plunderen. Het wereldwijde internet is een roeptoeter geworden van onheil. Voor linkse activisten is internet het medium geworden voor heksenprocessen, voor rechtse activisten het medium om de bestaande orde af te breken en anarchie te creëren.
  • Langzamerhand wordt duidelijk dat ook politieke bestuurders kunnen zeggen, doen en laten wat ze willen, zelfs bewust verwarring scheppen in eigen land via leugenachtige informatie. De burgers morren immers toch niet, zo is hun gebleken. Die zoeken in verwarrend angstige tijden hun veiligheid dicht bij huis en bij familie en vrienden. Zie de voorbeelden in Engeland, Amerika en Turkije. Premier Johnson accepteert uit politieke gewin zelfs het risico van het uitbreken van een nieuwe burgeroorlog in Noord-Ierland. 
  • In de tien jaren dat Rutte nu premier is, was de hoogte van de Staatsschuld altijd de aanleiding om jaarlijks verder te bezuinigen: alles moest goedkoper en bedrijfsmatiger; vele sectoren werden letterlijk kapot bezuinigd: de ouderenzorg, de politie, het hoger onderwijs, de culturele sector.

De theoretische handboeken van de economische wetenschap spraken altijd al tegen dat hoogte van de staatsschuld per definitie een probleem is. Heden ten dage is de staatsschuld opeens tot spaarpot voor Corona beleid verklaard. En stellen vooraanstaande economen, zelfs de president van de Nederlandse Bank, dat die extra schulden de komende vijftig jaar helemaal geen probleem vormen. Dat conservatieve politici zich in het verleden teveel opstelden als boekhoudkundige dominees. Waar waren die bekende economen al die afgelopen bezuinigingsjaren?

  • Dankzij twee Belgische familiebedrijven zijn de dagbladen in Nederland nu allemaal in rustig vaarwater terecht gekomen. De overname van de dagbladen in Noord Nederland afgelopen week vormde het sluitstuk. Waarom konden de Belgen de Nederlandse dagbladen wel redden en lukte dat Nederlandse bedrijven niet?

Weeklog 35: het Goddelijk Individu

  • Toen de filosoof Nietzsche eind 19e eeuw God dood verklaarde, hadden de hogere klassen al lang afscheid genomen van God en hun zonden, al bleef de zondagse kerkdienst een belangrijke sociale aangelegenheid. Maar er ontstond geen ‘umwerting aller werte’ zoals Nietzsche voorspelde, de belangrijkste nieuwe waarden werden vooral economisch-technologisch. De twintigste eeuw daarna werd de eeuw van de grootste massamoorden op burgers in de geschiedenis onder verantwoordelijkheid van autocratische leiders als Hitler, Stalin en Mao. Individuen deden maatschappelijk domweg niet ter zake. Alleen al deze drie leiders waren verantwoordelijk voor de moord op meer dan 100 mln. burgers. Een niet te bevatten aantal. Dat leidde tot het formuleren van de Mensenrechten eind jaren veertig door de VN.
  • Begin jaren zeventig werd in de Westerse samenlevingen de mens als uniek Individu op het schild gehesen als nieuwe Godheid. Mensen moeten nu eenmaal ergens in geloven. Het individu dat zijn unieke authenticiteit moest ontdekken en bevrijden van zijn of haar sociale korset. Dat zichzelf moest ontwikkelen conform zijn unieke karakter en mogelijkheden. Immers niet de biologie maar de omgeving bepaalde ieders individuele zijn. Op grond van dit geloof werden de twee belangrijkste maatschappelijke waarden: Vrijheid en Gelijkheid  (met onderliggend de Maatschappelijke Rechten van ieder individu).
  • Vanaf de jaren negentig maakten de commerciële bedrijven zich meester van dit geloof. Ieder individu kon op grond van zijn uniciteit door opleiding en training carrière maken tot de hoogste bestuurlijke, sportieve of media-niveaus, natuurlijk wel in concurrentie met anderen. Maar potentieel kon iedereen een winnaar worden. Een visie op een sociaal-economische maatschappij die op grond van ‘verdienste’ zogenaamd bepaalde wat je ‘verdiende’. Gelukkige omstandigheden of een fortuinlijke achtergrond deden niet ter zake voor iemands mogelijke succes.
  • Inmiddels zijn we 2 generaties verder. We voedden onze kinderen op als kleine individuutjes met een overmaat aan aandacht, vrijheid en zichzelf lerend onderwijs. Het resultaat lijkt te zijn: slecht opgeleide, op zichzelf gerichte mensen (vaak enigszins ongezond narcistisch) die sociaal alleen afstandelijk in eigen kleine netwerkjes opereren vanachter hun veilige mobi. Een samenleving die sociaal-politiek totaal versplinterd is in kleine groepen die communicatie en het marketen van zichzelf als belangrijkste vaardigheden inzetten. Opinies over wat dan ook vormen daarbij een belangrijk positief contactpunt. Iedereen laag- of hoog intelligent, met een opinie op basis van veel fabeltjes en weinig feiten, vindt op internet altijd wel gelijkdenkenden. De wereldvisie van een individu lijkt zo langzamerhand wel haast de kern van zijn of haar identiteit.  
  • De Corona pandemie veroorzaakt nu al een enorme ontnuchtering. Want we zijn onze ‘rechten’ kwijt, we zijn dus slachtoffer, maatschappelijke plichten zijn in strijd met onze vrijheid. Over Corona preventie heeft iedereen een eigen mening en gedraagt zich daar ook naar. Sowieso hadden velen de laatste jaren al weinig boodschap meer aan plichten jegens de gemeenschap ( mooi voorbeeld: het individuele fietsgedrag in de grote steden). Maar tijdens Corona pandemie rekenen we natuurlijk wel op de gemeenschap om ieder individu financieel in de lucht te houden.

Weeklog 34: Elitaire democraten

  • Een stabiele diepgewortelde democratie heeft meestal als basis een relatief homogene bevolking, niet al te grote verschillen in inkomen en vermogen tussen rijk en arm en kwalitatief hoogwaardige gemeenschapsvoorzieningen (gezondheidszorg, onderwijs, kinderopvang, oudedagsvoorziening en sociale vangnetten). Denk hierbij aan de Scandinavische landen en Zwitserland. Indien deze voorwaarden ontbreken is het relatief eenvoudig om een democratie op enige termijn te  destabiliseren. We zien dit overal in de wereld om ons heen gebeuren, zelfs in de bakermat van de parlementaire democratie: Engeland of in de vroegere kampioen voor de democratie: Amerika.
  • Zodra in een land alleen nog geldt dat de meerderheid van het aantal uitgebrachte stemmen bij verkiezingen (al is het maar 1% verschil) voldoende is om de volstrekte wetgevende macht uit te oefenen, dan staat tegenwoordig de democratische rechtsstaat al onder grote druk. Denk aan de werkwijze van de autocraten in Oost Europa (Polen, Hongarije) die de ‘democratie’ wettelijk naar hun hand hebben gezet. Maar ook aan de Conservatieven onder Boris Johnson. Die regelen tegenwoordig hun zaakjes ook ‘wettelijk’ om de zakelijke belangen van hun rijke sponsors te dienen.
  • De Nederlandse bestuurlijke elite (waaronder de parlementaire en ambtelijke  bureaucratie) functioneert al jaren zeer slecht. Denk aan de bestuurlijke aanpak van bijvoorbeeld  de Toelagen Kinderopvang, de Stikstof problematiek en de boeren (maatregelen deze week ook al weer ingetrokken), het Duurzame energiebeleid, het herstel van huizen in aardbevingsgebied Groningen of de problematiek van de Politie of de Geestelijke gezondheidszorg. Of kijk vandaag de dag naar de GGD organisaties die een organisatorische puinhoop maken van het opsporen en testen van Corona.

Besturen betekent in Nederland: eindeloos traag stroperig overleg in bestuurlijke kringen en uitstel van beslissingen door commissies in te stellen. En het voortdurend op de rem trappen van werkgevers, werknemers en vele andere belangengroepen (boeren..) om genomen besluiten af te zwakken en te traineren.

Echte parlementaire controle ontbreekt doordat fracties gebonden zijn aan regeerakkoorden. Er worden altijd veel plannen aangekondigd en gemaakt, maar er is meestal sprake van  beperkte en miserabele burgeronvriendelijke  implementatie van die plannen, overmatige focus vooraf op kostenbeheersing (maar bijna nooit achteraf bij forse budget overschrijdingen). Het kerncriterium voor beleid is bijna altijd efficiency (kosten/baten), niet of de beleidsdoelen überhaupt haalbaar zijn of welke kwaliteit (welke waarden!) gewaarborgd dienen te worden.

Er was een uitzondering in het afgelopen jaar. Als noodmaatregel om aan een uitspraak van de hoogste rechter te voldoen werd – in verband met de stikstof problematiek – plotseling en zelfs bijna geruisloos (nauwelijks publieke discussie) de maximum snelheid op de snelwegen verlaagd naar 100 km per uur. Wat een rust opeens om je heen als je op die wegen rijdt.

Weeklog 33: Euro wellicht gesplitst in Neuro en Zeuro?

  • Wellicht slaagt de bevolking van Wit Rusland erin dictator Alexander Lukashenko te verdrijven. Maar Rusland zal nooit toestaan dat de bevolking van Wit Rusland een eigen toekomstrichting kiest. Poetin zal eerder streven naar een politieke- en economische ‘unie’ met Rusland, als verkapte vorm van annexatie. Poetin kan volgens de nieuwe grondwet nog zeker 15 jaar aan de macht blijven. Zijn streven zal er op gericht blijven Rusland opnieuw tot een wereldspeler te maken door het oude Russische rijk tenminste als politieke unie te herstellen.
  • De Euro zou de komende jaren wel eens kunnen verdwijnen. Indien de Noordelijke landen een eigen Neuro in zouden voeren, zou die ongeveer 1,70 oude euro’s waard zijn. Een eigen Zeuro voor de Zuidelijke landen ongeveer 0,70 oude euro’s. Nederland zou zijn gigantische handelsoverschot (veel meer export dan import) snel zien verdwijnen omdat Nederlandse producten in het buitenland een stuk duurder worden. Zuidelijke landen zouden eindelijk hun producten goedkoper kunnen exporteren. Bij de invoering van de Euro in 2001 werd al duidelijk gewaarschuwd dat een muntunie zonder politieke unie bij voorbaat ten dode is opgeschreven. Er waren toen al voorbeelden te over uit de geschiedenis. De grote profiteurs van de euro al die afgelopen jaren waren vooral Duitsland en Nederland. Daar zou wel eens een einde aan kunnen komen met enorme negatieve economische gevolgen voor onder meer Nederland.

Weeklog 32: Corona Hemd en Rok

  • Het hemd is nader dan de rok, zo blijkt maar weer overduidelijk. Publiciteitsgeile narcistische individuen en economisch direct belanghebbenden verzetten zich tegen anti-Corona maatregelen binnen de samenleving. Er wordt zelfs gesteld dat het virus de samenleving bevrijdt van ‘dor hout’ dat toch al aan het afsterven was. We moeten maar hopen dat de media ons verschonen van de meningsuitingen door dit soort maatschappelijk abjecte individuen.
  • Tussen Europese landen is inmiddels sprake van concurrentie rond gepubliceerde coronacijfers en toeristische veiligheid. De gegevens van de publieke dashboards worden bewust verdraaid voor politieke doeleinden (bijv. aantal besmettingen en oversterfte). Dat duidt er nu al op dat er in de toekomst wereldwijd ook sprake zal zijn van concurrentie bij het aankondigen en verkrijgen van vaccins.
  • Algemeen wordt een corona vaccin gezien als panacee. De internationale race is in volle gang. Wie bekend is met de noodzakelijke lange testprocedures van nieuwe vaccins (ook in verband met bijwerkingen) zal zeker niet de eerste zijn om zich met een snel beschikbaar, nauwelijks uitgetest vaccin te laten behandelen. Daarvoor hoef je zeker geen anti-vaxxer te zijn. Te rekenen op een goed werkend vaccin voor het einde van het jaar is politieke dromerij.    
  • De huidige nauwelijks gereguleerde situatie in de openbare ruimte maakt duidelijk dat burgers voor wie besmetting een levensrisico vormt, zichzelf noodzakelijkerwijs tegen besmetting door anderen moeten blijven beschermen, zoveel als ze zelf kunnen. Zelf altijd afstand houden van anderen, slechts kortdurend ergens naar binnen gaan met mondkapje, alleen (eventueel met partner) met de eigen auto reizen, na iedere activiteit in de publieke ruimte weer handen wassen, zoveel mogelijk de grote steden mijden en zo mogelijk langdurig op het platteland verblijven. En je lot accepteren mocht je ziek worden en vermijden om op een IC opgenomen te worden. Sterven lijkt dan verre te verkiezen boven overleven.

Gezond en pathologisch activisme

Macht is controle hebben over het gedrag van anderen. Absolute macht is controle hebben over het gedrag plus de gedachten en ideeën van anderen. Als het je alleen om de macht gaat heb je maar weinig mogelijkheden. Maar die mogelijkheden kun je wel eindeloos variëren.

Een snelle en effectieve manier om het gedrag van anderen te controleren is direct fysiek geweld te gebruiken. Een minder snelle maar evenzeer effectieve manier is met fysiek geweld dreigen oftewel intimideren. Fysiek geweld gebruiken kan maar op drie manieren: van de sterkere persoon tot de zwakkere persoon (een straatovervaller) Of van een groep tot een persoon, waarbij de eerste natuurlijk vele malen sterker is dan de laatste (een straatbende). Of van de sterkere groep tot de zwakkere groep (een oorlog). Hetzelfde geldt natuurlijk ook voor dreigen: groepsintimidatie is sterker dan persoonlijke intimidatie. Een uitzondering is natuurlijk terroristisch geweld van een ‘lone wolf’ tegen een bepaalde groep.

Macht uitoefenen op iemands gedachten en ideeën is lastiger, daarvoor moet je het geloofssysteem van de ander afbreken en vervangen door een ander geloofssysteem. Een geloofssysteem omvat de ideeën die het gedrag van iemand sturen: een religie of andere sociale overtuigingen gebaseerd op ‘kennis’. En beide doen een claim op wat waar is, op waarheid. Bij religie is God de alomvattende waarheid. Bij kennis is wetenschap de beperkte en voorlopige waarheid; buiten de beperkte kennis zijn er nog de niet rationele kennis, de metafysica of het mysterie.

Voor de Verlichting was God de waarheid. Sinds de Verlichting werd de waarheid vastgesteld door rationeel onderzoek(vnl. in Frankrijk) of empirisch onderzoek (vnl. in Engeland) en sinds de filosoof Kant door allebei. Als reactie op de Verlichting kwam de rebelse Romantiek, met zijn persoonlijk subjectivisme van de emotie en de ervaring. En daarna tenslotte het huidige Postmodernisme dat elke claim op waarheid als onmogelijk acht.

Dat Postmodernisme, vooral sinds de jaren 60 van de vorige eeuw, was goed nieuws voor machtszoekers want nu was noch het subjectieve noch het objectieve geloofssysteem van de ander immers meer van belang. Je kan het overslaan, het hoefde niet meer in een twistdebat aan de orde te komen, tenminste wat de Postmodernisten betreft. Voor hen gold niet meer de inhoud van ideeën maar alleen de betrekking tot de ander, de machtsverhouding (Foucault). Althans dat was en is nog steeds hun dominante idee. Voor hen is nu alleen nog van belang de instituten van de macht die de Verlichting had meegebracht af te breken. Afbraak of ondermijning van de Kennisinstituten (universiteiten en andere onderzoekscentra) en de Rechtsinstituten (het wetgevende parlement, de wet handhavende politie in de praktische zin en de wet controlerende rechtbank). En, voor zover er nog een vierde macht naast de trias politica te bespelen is: de commerciële Media.

In de bovenstaande zin zijn de pure machtszoekers gemakkelijk te identificeren. Ze hebben een hekel aan kennisdragers, experts, onderzoekers en gaan het debat met hen uit de weg. Vooral complotdenkers onder hen laten zich dus ook niet toetsen, niet overtuigen van een eventueel tegendeel. Verder hebben ze een hekel aan de parlementaire democratie waarin immers een doorlopende ideeënstrijd plaatsvindt. En al helemaal aan een representatieve democratie want ze nemen er immers zelf niet of nauwelijks aan deel. Een hekel ook aan de politie, want wetshandhavers zijn de veruitwendiging van de parlementaire/representatieve democratie. En een hekel aan de rechters en het OM omdat zij niet onafhankelijk zouden zijn; je kan ze niet verwijderen en vervangen, alleen maar wel wraken en intimideren.

De tactieken van pure machtszoekers zijn ook gemakkelijk te identificeren: je kunt de ander onder druk zetten met:

  • fysiek geweld (straatterreur, terreuraanslagen, gijzeling);
  • intimidatie (journalisten/politici/bestuurders bedreigen, anonieme bedreigingen via sociale media, onaangekondigde blokkadeacties);
  • schuldinductie (beschuldigingen van racisme, seksisme, etnische discriminatie, kolonialisme, zonder aanziens des persoons);
  • slachtofferisme (vals medelijden opwekken, ‘safe places’ afdwingen, vergelijkingen met de holocaust maken);
  • polariseren (vnl. buiten de mainstream media, in de sociale media, valse slogans, trollen en desinformatie verspreiden);
  • geen aanspreekbare leiders benoemen (dat zou een kwalijke interne machtsstructuur veronderstellen en voorkomt publieke verantwoording afleggen);
  • nadelig expertonderzoek in twijfel trekken en verdacht maken (onderzoek als subjectief en partijdig labelen);
  • interne groepsdwang (de afwijkende eigen groepsleden vernederen);
  • afvalligen uit eigen groepsrijen verwijderen en demoniseren (publiekelijk ad-hominem ‘vernietigen’, als (ras)verrader aanduiden);
  • institutionele ‘afrekencultuur’ creëren (onwelvalligen ontslaan, degraderen, niet als spreker uitnodigen, boycotten).

Bij ‘gezond activisme’ ontbreken deze tactieken. Bij ‘pathologisch activisme’ van intolerante machtszoekers, zijn bovenstaande tactieken een steeds weerkerend sektarisch patroon. Al eeuwen.

Bij ‘pathologisch activisme‘ komt de waarheid uit de loop van een geweer’ (à la Mao); waarheid zoeken is niet meer de bron van rechtvaardigheid.

Bij ‘gezond activisme’ komt waarheid voort uit het zoeken naar een betere waarheid. Een betere waarheid waaruit een beter niveau van sociale rechtvaardigheid voortkomt.

Gelukkig komt er schoorvoetend een tegenbeweging op gang die het ‘pathologisch activisme’ probeert af te stoppen. In de VS publiceerden een aantal vooraanstaande intellectuelen en kunstenaars: ’A Letter on Justice and Open Debate’, Harpers Magazine, 070720. In Nederland: ‘Open brief ter verdediging van het vrije debat’, Mijn Nieuws, 0720.

Ayaan Hirsi Ali zei het onlangs nog: Do not tolerate the intolerant! Volgens de Engelse filosoof Carl Popper was intolerantie tegenover niet-democratische machtszoekers zelfs een absolute voorwaarde om een democratie in stand te kunnen houden.

Twijfel is eerste vereiste in de informatie-wildernis

Om als volwassenen dagelijks nieuwe of aanvullende diepgaandere kennis te verwerven, om je inbeeldingen teniet te doen, ben je (behalve via cursustrajecten) aangewezen op de oude – en de nieuwe media. En dan loop je direct tegen een groot hedendaags probleem aan. Hoe betrouwbaar zijn de media nog?

Je moet je steeds vaker afvragen of iets de volledige waarheid is en niets dan de waarheid. We worden tegenwoordig gedwongen op het gebied van informatie zowel jury en rechter te zijn over de betrouwbaarheid van informatieverstrekkers. Veel informatieverstrekkers hebben er geldelijke belangen bij om ons iets wijs te maken, vooral Vloggers. Bekende gezichten kramen veel onzin uit om maar hun (goed verdienende) roem in de media op een peil te houden

Journalistieke informatie van degelijke dagbladen (zonder chocoladeletters…) lijkt nog de enige enigszins betrouwbare informatiebron. Maar als je thuis bent in een onderwerp zie je ook in die bladen artikelen die uitblinken in oppervlakkigheid, gebrek aan inzicht en ronduit foute feiten en conclusies.

Zo staat bijvoorbeeld Portugal de laatste weken ´bekend´ om zijn corona-uitbraken. Maar daar is alleen sprake van in de dichtbevolkte buitenwijken van het gebied (20km van / rond) Lissabon en het betreft voornamelijk geteste jongeren. In de Zuidelijke toeristische helft van het land is sedert begin Maart ´slechts´ sprake geweest van circa 1000 besmettingen en 19 doden.

Tegenwoordig wordt veel journalistiek informatie per woord of per muisklik betaald. Dus moeten ook tekstschrijvers (ik noem ze maar geen journalisten meer), bij alles wat ze schrijven, bedenken hoe ze een potentiële lezer over kunnen halen op hun verhaal te klikken en er enige minuten aan te spenderen, terwijl de reclame voorbij flitst. Je inkomen moeten verwerven per aangeklikt verhaal is pure commercie, geen informatieverstrekking.

De commercie vereist kijkers, lezers, luisteraars. Tussen alle media is sprake van enorme concurrentie om de aandacht van de nieuwsconsument. Dus moeten de berichten eenvoudiger, pakkender, ongenuanceerder en als het nodig maar leugenachtig. Nieuwsvoorziening via Internet is grotendeels commerciële onzin geworden. Alleen Wikipedia wordt tenminste enigszins gecontroleerd door collega-kenners, maar is domweg voor de meeste mensen te saai.

De opzet van de journaals en talkshows op de televisie ( en radio) vereisen eenvoud, compactheid en kort benodigde aandachtspanne anders zijn de zappers al weer weg. Ze leunen op vertrouwde gezichten (‘wat speelt er, Ron ?’), bekende Nederlanders voor de leukheid (waar hebben die allemaal wel niet verstand van?) en een goed geprofileerde presentator. Amusement met infantiele informatiewaarde.     

Wetenschappers spelen dit spel mee, ze moeten wel om voor hun faculteit en universiteit een ambassadeursrol te spelen. Of om motieven van persoonlijke roem. Zelfs wetenschappers kramen onzin uit voor roem en geld (Schwaab: Wij zijn ons brein…).

Boekenprogramma´s zijn als entertainment niet meer interessant. Te weinig kijkers. Alleen documentaires kunnen de echte informatievoorziening via het meeleven met ervaringen van anderen nog enigszins benaderen. Wellicht dat daarom Podcasts ook zo populair zijn geworden: geen leestijd van 2 minuten, maar degelijke gesprekken.

Biologisch reageert de mens altijd op signalen van dreiging, op onbekende positieve en negatieve signalen (‘nieuws’ gierigheid), op sociaal groepsgevoel (roddels, spelletjes, humor etc.). De commerciële media leveren hun informatie toegespitst op die menselijke mechanismen. Via Nieuwsapps en Sociale media krijgen we wat we vragen en zijn zelfs verslaafd geraakt aan die virtuele wereld. Virtueel betekent echter tegenwoordig meestal fantasievol.  Het heeft weinig meer met echte werkelijkheid van doen.

Al we ons grotendeels afwenden van de hitsige dagelijkse media, hebben we veel tijd over om zaken die ons echt interesseren af en toe eens uit te zoeken.

The big American meltdown

Nu Trump’s meltdown volop gaande is zou ik de volgende voorspelling willen doen: de ratten van de Republikeinse Partij gaan het zinkende schip voor de verkiezingen in november verlaten. En let es op het soort excuses, de hypocrisie en de drogredenen waarmee ze dat gaan doen (en sinds kort al hebben gedaan) om hun nek te redden. Als je als Republikein gewerkt hebt voor- of publiekelijk steun gaf aan de man die ongetwijfeld de geschiedenis in zal gaan als de Slechtste President ooit en de Meest Gevaarlijke politicus, zal dat kwalijke consequenties opleveren voor de rest van je persoonlijke en politieke leven. Tenminste, als je niet voor de verkiezingen probeert weg te komen met een goeie smoes (bv. met het label RINO (Republican In Name Only).

In de klinische praktijk met narcisten/psychopaten en hun zgn. ‘co-dependant partners’ eindigen de laatsten vrijwel altijd in een psychische ontredderde toestand van verwarring, mentale en fysieke uitputting, ingehouden angst en woede en een pathologisch gevoel van wantrouwen, eenzaamheid en isolement. Geprojecteerd op de Amerikaanse samenleving vindt men datzelfde Trumpistische effect terug: een diep verwarde en verdeelde bevolking, vermoeid en verdeeld over het hele rechts/links politieke spectrum, met een dieper wantrouwen dan ooit tegenover politici en de politiek in het algemeen, stuurloos en gestaag afglijdend naar een nationalistisch isolement tov. bevriende naties. 

Welke richting zal het in november opgaan? Mogelijk (?):

De ’ Bussiness as Usual’-richting: blind doorgaan met Trump en een conservatieve Republikeinse partij op een sterk polariserende koers. Ongetwijfeld een Dystopische optie.

De ‘Refurbished’-richting: de partij laat Trump vallen en komt met een nieuwe gematigde kandidaat die de partij van zijn  onpopulaire, meest rechtse, geronto-conservatieve vleugel ontdoet. 

De Democratische partij die met een gematigde Biden iets dergelijks doet: het zuiveren van de partij door de uiterst linkse identitaire vleugel, die hem gevangen houdt, te verwijderen, zonder haar sociale gezicht te verliezen door het belangrijkste kiezersitem te benadrukken: Sociale veiligheid.

  • inkomensveiligheid (door inkomensongelijkheid- en armoede bestrijding),
  • gezondheidsveiligheid (voor iedereen door revisie van het ziektekosten verzekeringsstelsel),
  • rechtvaardigheidsveiligheid (amenderingen op de Grondwet i.z. het onrechtvaardige kiesstelsel, wapenbeheersing, belastingstelsel; een revisie van het rechtsstelsel en een vertrouwensherstel in onafhankelijke rechtsinstituten).

The Basic Needs Optie, zou je kunnen zeggen.

De ‘New Kid on the Block’-richting: toch nog een onafhankelijke, alternatieve presidentskandidaat (à la Bernie Sanders) die vrij van de besmettelijkheden van de bestaande 2 partijen ‘the best of both worlds’ weet te bieden? Tot slot The New Hope Optie die voor de 2020 verkiezingen niet meer mogelijk is.

Het politieke bedrijf is uitermate complex en nauwelijks te doorgronden voor de gewone burger. Dat maakt dat de doorsnee burger teruggeworpen wordt op zijn gevoelsleven, overgeleverd aan zijn ‘bang, boos en bedroefd’ als baken voor zijn stemgedrag. Er zit vaak weinig redelijks en veel emotie in stemgedrag. Dat heeft de niet voorspelde, uit het niets komende overwinning van Trump wel bewezen. Het politieke bedrijf mag dan complex zijn maar het gevoelsleven van de gemiddelde burger is eenvoudig. Het is afgestemd op vechten, vluchten of bevriezen. Links/rechts-ideologisch vechten, vluchten in afkeer en afzijdigheid, bevriezen in paniek en depressie.  

Take your pick! 

Nav. ‘ Take your pick, Frankie boy’, een songregel uit ‘The ballad of Frankie Lee and Judas Priest’ (Bob Dylan, John Wesley Harding, 1967)

Het verraad aan de rede in kafkaiaanse tijden (2)

Het gaat goed mis met het vrije denken en de vrije meningsuiting. Nog even en bij elk ‘verkeerd woord’ of ‘foute grap’ word je uitgemaakt voor racist, seksist, misogynist, xenofoob, homofoob en doe je aan micro-agressie, haatpraat, exclusiviteit, marginalisering, etc. De straf die er op staat is met de nek aangekeken worden, publieke vernedering, fysieke bedreiging, uit je werkpositie geplaatst worden, zelfs ontslag. 

Van huis uit ben ik nogal nuchter van aard maar de bovenstaande alarmerende feitelijkheden vinden dagelijks en op grote schaal plaats in de VS, Canada, Engeland, Australië en in toenemende mate ook in allerlei niet-Engelstalige landen. Verontrustend. Het is aan de orde van de dag binnen universiteiten en andere onderwijsinstellingen, binnen grote en kleine bedrijven, binnen de kunst-, de journalistieke en politieke wereld. En ik maak me sterk dat ook in Nederland onder de radar iets dergelijks gaande is. In minder extreme vorm weliswaar, maar toch, het komt niet zelden voor: je mond niet meer open durven doen, je afzijdig houden, geen kritische vragen stellen, je terugtrekken binnen de eigen gelijkgestemde kring uit angst de hel over je heen te krijgen van je kennissen of collega’s. En niet te vergeten: je wordt op Twitter, Facebook en in de reguliere media afgebrand, zeker als je een publieke functie heeft. Enigszins herkenbaar?

Als je de ontwikkelingen in de VS volgt, dan spreken veel intellectuelen van ‘een dreigende burgeroorlog, een bizarre (bijna Maoïstische) culturele revolutie, een frontale aanval op de redelijkheid en genuanceerdheid, op waarheidsvinding, op feitelijkheid, op het gezonde verstand’. Kortom op de logica, de wetenschap en het kritisch denken zelf. Nog niet overtuigd? Ok, dat is prima want als kritische denker moet je je nooit te snel laten overtuigen. Eerst gaan onderzoeken, erop studeren en vooral met empirische ogen blijven observeren naar wat mensen in dit verband meemaken. 

Wat is er toch gaande, waar komt al die sociale onrust, die rellerigheid vandaan? 

Het eigenlijke probleem gaat een paar lagen dieper dan de kwesties racisme, seksisme, en klassendiscriminatie. Die kwesties zijn een symptoom geworden van een onderliggende zgn. post modernistische filosofie die sinds enkele tientallen jaren voet aan de grond lijkt te krijgen. Ze heeft haar diepste wortels in de zgn. Frankfurter Schule (Adorno, Marcuse, Horkheimer, ea.), een filosofische stroming uit de jaren 30 van de vorige eeuw (en eigenlijk nog dieper, bij Hegel, Marx, Weber, ea.).

Het idee ontstond dat er geen objectieve werkelijkheid buiten ons bestaat, dat er slechts taal bestaat waarmee wij alle werkelijkheid in ons hoofd construeren. Begrippen als waarheid, werkelijkheid, realiteit en feiten zijn slechts een sociaal construct, een taalbedenksel. En als de werkelijkheid slechts gezien wordt als een taalproduct, losgeweekt van de empirische wereld, dan heeft dat ingrijpende consequenties: degenen die als groep er in slagen een dominante taalcultuur neer te zetten oefenen daarmee macht uit op andere groepen die daar niet in slagen.

Macht wordt daarmee het centrale meta-filosofische begrip, het dogma, de enig juiste lens waardoor alle sociale verhoudingen gezien moeten worden. De verhouding man/vrouw, blank/gekleurd, hetero/LHBTQ, staat/burger, wetenschapper/gelovige, het is allemaal een kwestie van onderdrukker versus onderdrukte. En dus zullen de onderdrukten de dominante begrippen, geconstrueerd door de witte heteroseksuele dominante man in zijn witte dominante westerse cultuur, moeten deconstrueren. En vervolgens worden nieuwe contrabegrippen in een eigen vocabulaire aangelegd om een tegenmacht te ontwikkelen. En dat doen ze ook: ‘white supremacy, white privilege, diversity, misogyny, gender inequality, toxic masculinity, equity, white fragility, patriarchal hierarchy, social justice’, etc. En daarnaast moet het niet bij woorden blijven. Er is activisme nodig, strategisch en tactisch activisme. En dus wordt er door de Social Justice Warriors fel geprotesteerd, binnen de universiteiten, voor de rechtbanken, politiebureaus, musea, overheidsgebouwen, kortom overal waar de ‘systems of power’ zichtbaar zijn. En de Twitter en Facebook-platforms zijn een snel en machtig communicatiemiddel om geslachtofferde mensen op de been te krijgen. 

Wat we historisch zien is een transformatie van de oorspronkelijke filosofische ideeën van de Frankfurter Schule (1930) naar de zgn. Post Moderne Filosofische School van de deconstructivisten (mn. Derrida, Foucoult, 1960) en nog later naar de huidige school van de zgn. Kritische Theoretici.

Vervolgens splitsen de Kritische Theoretici zich weer uit ten behoeve van een onderdrukte doelgroep: Critical Race Theory, Post Colonial Theory, Intersectional Theory, Radical Feminism and Gender Theory, Queer Theory, White Fragility Theory, etc. Die studiegebieden worden inmiddels gedoceerd op vele Amerikaanse en Europese universiteiten. En soms als volstrekt gecorrumpeerde fake-wetenschap ontmaskerd (YouTube: ‘The Grievance Study-Affair’; Lindsay, Pluckrose & Boghossian, 2020).

Wat is het doel van deze activisten? Dat is zelfs de meeste linkse en rechtse critici van deze stroming (bijv. B.Shapiro, J.Peterson, J.Lindsay, B&E. Weinstein, S.Harris, H.Pluckrose, ea.) onduidelijk omdat alle ‘power structures’ weliswaar afgebroken moeten worden maar er wordt geen enkel nieuw alternatief opgebouwd. Wat wel duidelijk is dat de activisten (hun altijd ontzegde) macht willen, en tegelijkertijd een volstrekt egalitaire, democratische samenleving zonder machtsverhoudingen waarvoor eerst de bestaande samenleving volledig moet worden afgebroken. Dat doet vermoeden dat er een onduidelijke cultureel-revolutionaire agenda bestaat, van een neomarxistische snit, zoals die er ook al was bij de Frankfurter Schule en de vroege Kritische Theoretici. Sommige critici spreken daarom van ‘een paard van Troje’-beweging. Een activistische beweging die ver voorbijgaat aan het gewone, nuttige racisme-, gender- en discriminatiedebat.

Wordt er tegengas gegeven aan deze activisten? Jawel, maar dat is wel uitermate moeilijk als je al snel gestigmatiseerd wordt als racist, seksist, etc. en gebullyed en getwittermobt wordt zodra je een kritische vraag stelt. Sinds Robin DiAngelo (sociologe en witte frontrunner van de Amerikaanse antiracismebeweging) in haar bestseller-cultboek ‘White Fragility’ stelt dat elke blanke per definitie een racist is, en elke tegenspraak daarvoor het bewijs is, moet je erg oppassen voor je reputatie, je werkplek, je baan en je hypotheek.  

George Orwell schreef in 1945 ‘Animal Farm’ en Franz Kafka in 1915 ‘Der Process’, geniale romans die een huiveringwekkende paranoïde, dystopische sfeer ademen. Met een profetische blik?!