Desintegreert Europa?

Het lijkt alsof de Europese samenwerking 50 jaar terug gezet is. In de aanpak van de Corona crisis en de economische gevolgen daarvan lijkt sprake van ieder voor zich. En dat belooft weinig goeds voor de toekomst.

De voormalige communistische Oost-Europese landen lijken nog verder terug te vallen op autoritaire corrupte structuren uit het verleden, terwijl de bevolking zich terugtrekt binnen lokale familie verbanden.

De Baltische Staten, Finland, Zweden en Noorwegen liggen geïsoleerd rond de Oostzee en zullen de neiging hebben met Rusland als buurman een Noordelijke politiek te voeren.

Griekenland wordt al langere tijd door Europa aan haar lot overgelaten in de economische ellende geschapen door de economische crisis van 2008 en met de vluchtelingenstromen uit het Zuiden.

Het Verenigd Koninkrijk, nog in de ban van de recente Brexit, weigert op welk gebied dan ook op dit moment iedere samenwerking. Johnson wil zelfs geen gezamenlijke aanschaf van beademingsapparatuur. Ierland is door zijn ligging met handen en voeten gebonden aan Engeland en heeft daardoor speciale eigen belangen.

Dus blijft de kern (10 landen) van de oude EU over: West Europa, Spanje, Portugal.  Maar die 10 van de 27 EU leden kunnen gezamenlijk eigenlijk geen verreikende EU-beslissingen nemen omdat er geen meerderheden voor bestaan binnen de 27 landen. Binnen die 10 landen zelf is er ook nog eens een groot verschil van mening tussen Noord en Zuid. En dit terwijl de belangrijkste machtsfactor in Europa – de Frans/ Duitse as niet meer functioneert door het stuurloze Duitsland. 

De nationale grenzen zijn feitelijk al weer aanwezig door de Corona epidemie, zeker in de geest van de bevolkingen. We kunnen verwachten dat de paspoortloze Schengenzone door nationale maatregelen lange tijd feitelijk teniet wordt gedaan. Dat heeft op enige termijn ook nog eens een keer een enorme economische impact. Als de Europese markt vooral voor goederen weer verbrokkelt, zal de economische schade helemaal niet te overzien zien. Zeker voor export land Nederland niet!

Corona-epidemie: de Portugese aanpak

Hoe kan het dat een arm land als Portugal de Corona-crisis effectiever lijkt aan te pakken dan Nederland?

  • Al veel eerder dan in Nederland werd een totale lockdown ingesteld met zeer strakke handhaving en een zeer gedisciplineerde bevolking. Het voorbeeld van buurland Spanje was natuurlijk afschrikwekkend.
  • Nog steeds worden alle, zelfs alleen nog maar verdachte, gevallen gevolgd. Dagelijks publiceert de regering bovenstaand interactief dashboard. Van bijna alle gevallen is nog steeds bekend hoe de besmettingsketen was, en uit welke landen het virus Portugal binnenkwam.
  • De gewone Eerste Hulp in de ziekenhuizen is totaal fysiek gescheiden van de Corona diagnoses (vindt overal in tenten en containers bij de ziekenhuizen en aangewezen gezondheidscentra plaats). De normale ziekenhuiszorg gaat gewoon door.
  • Waar mogelijk wordt ondanks de beperkte middelen getest. Als je denkt Corona te hebben, bel je de Huisarts, die je per auto naar een van de vele Drive Thru centra stuurt om in je auto getest te worden.
  • Burgers bij wie de besmetting is vastgesteld worden geregistreerd en hebben de wettelijke plicht 24 uur per dag thuis te blijven. Er zijn zelfs geregistreerde geteste personen gearresteerd, die Lissabon nog poogden te ontvluchten voor ze de uitslag van de test kregen.
  • Zieke burgers worden zoveel mogelijk door medisch personeel thuis in de gaten gehouden om de ziekenhuizen te ontlasten.
  • Op een bevolking van 10 mln. burgers waren er gisteren totaal 100 Corona doden ( Nederland 28 maart: 17.5 mln – 639 doden) .

Over enige maanden zullen we de resultaten van de verschillende werkwijzen van de Europese landen kunnen evalueren.

In Nederland zal echter de vraag blijven

  1. Of alle besmettingen zijn geregistreerd of op andere wijze bekend zijn;
  2. Of alle Corona-doden zijn geregistreerd.

Soms bekruipt je de gedachte dat de bestuurders in Nederland het aantal doden op papier het liefst zo laag mogelijk houden uit angst voor toekomstige verantwoording die moet worden afgelegd. 

Note: in Portugal, in tegenstelling tot in Nederland, is je burgerservice nummer voor ongeveer al je handelingen met overheid en bedrijven in gebruik.

Europa: ieder voor zich volgens minister Hoekstra

Het CDA kan Wopke Hoekstra maar beter geen lijsttrekker maken. Mocht hij premier worden, dan zal hij in Europa nog geen deuk in een pakje boter kunnen slaan. Zijn optreden afgelopen week tijdens economisch crisis overleg binnen de EU, werd door de anders zeer aimabele premier van Portugal, António Costa, “weerzinwekkend” genoemd.

Hoekstra meende dat geen sprake kon zijn van gezamenlijke economische maatregelen, voordat Italië eerst eens had uitgelegd welke economische verbeteringsmaatregelen ze sedert de financiële crisis van 12 jaar geleden hadden genomen. Je moet maar durven boekhoudertje te spelen, terwijl de Italianen dag en nacht pogen überhaupt hun land overeind te houden. Een land dat nu wel door Rusland, China en Cuba (!) wordt geholpen, maar niet door andere Europese landen.

Je zou zeggen dat in deze wereldwijde, ook volstrekt politieke chaos, de EU leiders pogen om als eenheid voor enige stabiliteit te zorgen. Maar volgens Wopke is het ieder voor zich. Nederland zal binnen de EU nog jaren een hoge prijs betalen voor het optreden van deze CDA dominee.  

Oudjes dood of Economie plat?

Gezondheid vs economie, die gaan in tijden van Corona niet goed samen. Plat gezegd: oudjes dood of economie dood, that’s the question. Voorlopig kiest de politiek ervoor om de gezondheid van de kwetsbaren (vnl. ouderen en lichamelijke risicogroepen) prioriteit en solidariteit te geven, boven het laten draaien van de markt. 

Maar is het ondenkbaar dat er een kantelpunt gaat komen bij het maken van een politieke keuze tussen het opofferen van de kwetsbaren of het opofferen van de economie (c.q. onze levensstijl, materiële welvaart, minder democratische vrijheid)?

Hoe langer de coronacrisis duurt hoe prangender dit coronadilemma gaat worden.

De halfvolglasmensen geloven dat we de ik-samenleving nu wel definitief gaan ombouwen naar een betere, economisch versoberde wij-samenleving. De halfglasleegmensen geloven dat we er wijs aan doen de gezondheidskool en de economiegeit te sparen, dat de gezonden en de zieken het langere tijd zwaar zullen krijgen maar dat een vaccin de uiteindelijke de oplossing straks wel zal brengen. En dan kunnen we weer gewoon verder met business as usual.

Is dit politieke coronadilemma een valse tegenstelling? Misschien. Maar je hoort nu al de eerste keuzetwijfel in de media: ‘het land mag niet alleen bestuurd worden door virologische inzichten (Hans de Boer, VNO-NCW, werkgevers)’. Dat is natuurlijk een onzinnige uitspraak, tenzij hij echt bedoelt dat het economische en sociale beleid het virologische beleid niet zou moeten volgen. Dat zou betekenen dat de gezondheid van de kwetsbaren in deze crisis niet rucksichtslos voorop mag staan.

En dan heb je natuurlijk Trump: ‘we moeten weer zo snel mogelijk, met Pasen, aan het werk’. En Bill Ackman, the big time Hedge Funds Investor, en Bill Gates: ‘a lockdown for a month’. Elke viroloog kan je vertellen dat een maand totale lockdown niet helpt omdat het virus daarna even hard of nog harder terug gaat komen terwijl ondertussen een vaccin in die maand niet verwacht kan worden. Het overduidelijk kiezen voor een economische crisissturing naast of boven een virologische crisissturing, oftewel economie naast of boven gezondheid, dat is opofferen van de kwetsbaren. Immoreel (nog even afgezien van het feit dat de VS altijd al een asociaal gezondheidszorgsysteem hadden, zeker voor de kwetsbaren).

En dan is er nog de heldhaftige, 69-jarige politicus Dan Patrick, luitenant-gouverneur van Texas: ‘veel ouderen (boven de 70jaar bedoeld hij) zijn bereid te sterven om de economie te redden’. Oftewel: schaam je opa/oma, als je de American way of life niet wil verdedigen met je patriottische dood.

Kijk, ik zal mijn beademingsmachine echt wel aan een jonkie geven als ik kansloos lijk, maar absoluut niet aan iemand die in de God Geld geloofd. Leve de oldtimers!!

Tweede Kamer: Anticipeer op faillissementen!

De Tweede Kamer volgt op dit moment de regering intensief rond de Corona gezondheidssituatie. Maar de Kamer zou ook zelf acties kunnen ondernemen ter voorbereiding op de nabije toekomst. Een keur aan deskundigen hebben de Kamer verzocht met spoed de nieuwe wet met betrekking tot faillissementen te behandelen, die bij de Kamer op de plank ligt.  De oude wet functioneert ronduit slecht zo bleek na de financiële crisis van 2008.

Grotere bedrijven en amorele (vaak half criminele) ondernemers zijn meestal in staat via trucjes de schulden van hun bedrijven op de samenleving af te schuiven. Kleinere ondernemers (ook ZZP’ers!) en particuliere burgers slepen de schulden na alle juridische procedures, opgejaagd door commerciële incassobureaus vaak vele jaren achter zich aan.

Met de enorme golf aan faillissementen die je het komend jaar kunt verwachten, zullen veel professionals: van rechters en advocaten tot accountants en ondernemers zich veelal improductief bezig moeten gaan houden met gevechten over inning van (meestal oninbare) schulden. De nieuwe voorgestelde wet (volledig uitgepolderd) zou  dergelijke procedures in effectievere banen moeten leiden.

De regering zou ook zelf maatregelen kunnen nemen om een fnuikend acuut gebrek aan geld te bestrijden. Niet alleen zoals gebruikelijk bij banken en bedrijven, maar ook bij burgers! In Portugal bereikte de regering overeenstemming met de banken om aflossing van hypotheken een half jaar op te schorten, indien burgers niet kunnen betalen. Ook verbood de Portugese regering de opzegging van huurcontracten en huisuitzettingen voor een half jaar. Portugese gemeenten schorten de betaling van de maandelijkse rekening voor water op.

Nederland zou tijdelijk de incassowet kunnen opschorten, die leidde tot het ontstaan van de uiterst winstgevende bijna roofdierachtige commerciële incassobureaus, die burgers 24 uur per dag op de huid zitten om te betalen wat ze niet kunnen betalen. De uitwassen daarvan hebben we de afgelopen jaren in geuren en kleuren (o.a. belastingdienst) kunnen volgen.

Reactie op Kruit niet verschieten

Pieter Mulder – jurist

Wat een goede beschouwing
Ai, wat komen we in Nederland onze eerdere keuzes nu tegen. Vandaag en gisteren een ontluisterend bewijs van de wijze waarop we in de zorgsector gemakkelijk hebben gedacht over efficiencyverbeteringen, een zogenaamd ‘slim omgaan met middelen’.

De voorzitter van de IC-zorgartsen schetstte een perfect beeld van hoe we het uit de hand hebben laten lopen. Niet alleen de VVD-hoek – al liep die wel voorop – maar ook andere partijen en zeker ook wij als burgers, die deze ontwikkelingen in de jaren 2013-2018 van harte of stilzwijgend hebben gesteund.

We worden voor wat betreft de zorg nu met de neus op de feiten gedrukt. We vergeten nu het tekort en de efficiency consequenties in het onderwijs, bij de politie, de opvangcapaciteit voor inburgering van immigranten etc. Dat krijgen we later wel op onze boterham. Helemaal eens met de oproep om voorzichtig te zijn met te grote steunpakketten nu van overheidszijde. We hebben straks bij uitbraak-2 en uitbraak-3 (de vogelgriep kan zich ook muteren) nog wat nodig. Logisch om de velen die nu schade leiden op enkele essentiële punten te steunen, maar alles redden lukt niet. Laten we dat maar eerlijk onder ogen zien.

Overheid: verschiet ons kruit niet te snel!

De Amerikaanse regering heeft 2 duizend miljard dollar uitgetrokken om de economie te ondersteunen. Een deel daarvan gaat rechtstreeks via cheques naar de burgers. Logisch: er bestaat daar immers geen nationale werkloosheidsregeling.

Waar de rest van dat enorme bedrag nu naar toe zou moeten gaan is mij onduidelijk, ik ben bang naar de verkeerde dingen en groepen. Terwijl je al dat nieuwe geld alleen maar zou moeten uitgeven aan zaken die alle burgers ten goede komen. Tenslotte zullen de burgers dit geleende geld in de toekomst via belastingen en bezuinigingen terug moeten betalen!

Als de burgers geen geld uitgeven, behalve aan basisvoorzieningen als voedsel, hebben de meeste bedrijven weinig te verkopen en te produceren, en zullen zeker niet voor de toekomst te investeren. In Europa bijvoorbeeld leggen de autofabrikanten hun productie stil, er worden immers bijna geen auto’s verkocht. Volkswagen zal derhalve voorlopig ook geen nieuwe machines kopen.

Behalve voor basisproducten als voedsel, olie en dergelijke, ligt in Europa en Amerika ook de export en dus de import grotendeels stil. Dus opnieuw de vraag: op welke wijze zouden overheden op korte termijn de economie kunnen stimuleren weer terug te keren naar de pré-corona situatie?

Het belangrijkste lijkt me om als overheid ons kruit niet te vroeg te verschieten.  Ondersteun nu de bedrijfssectoren en de bedrijven die essentieel zijn voor de basisvoorzieningen in een land en bepaal welke dat zijn. Bepaal in Europees verband welke productievoorzieningen voor Europa op korte termijn peil gehouden moeten worden (geneesmiddelen, voedsel, energie e.d.).

Laat de vrije markt zich voor de rest zelf maar redden. Het in de nabije toekomst snel groeiend aantal werkloze burgers zal het centrale economische probleem van de overheden worden en daar zul je dus je oorlogskas voor moeten bewaren. Zonder burgers die überhaupt geld uit kunnen geven is er immers helemaal geen economie meer.

De economische modellen van de economen en planbureaus werken in deze situatie niet meer. Je kunt al die uitkomsten van het nieuwe CPB onderzoek, dat vandaag bekend werd, rustig met een korreltje zout nemen. Die lijken eerder op voorspellingen dat alles over een paar maanden gewoon weer op oude voet verder gaat. Maar dat is maar zeer de vraag.

Postscriptum. Groen Links vroeg in de Kamer om ondersteuning van de Kappersbranche. Typisch een beroep dat persoonsgebonden is met weinig benodigde bedrijfsmiddelen (scharen en föhnen) die je overal, aan huis en zelfs buiten kunt uitoefenen. De Kappersbranche ( behalve het personeel zelf) ondersteunen betekent slechts geld sluizen naar de eigenaren van de kappers panden. Wat is het nut daarvan?

The Walking Dead

Eigenlijk is die Netflix serie The Walking Dead best heel aardig als je eens wil reflecteren op een apocalyptisch bestaan. Je verbeelding laten gaan over het ergste van het ergste dat je kan overkomen bij het ineenstorten van de samenleving, daar is niks mis mee mits je daarbij niet je frontaalkwab verliest want die zit daar niet voor niets.

Ik ben er een groot voorstander van altijd het Beest in de Bek te kijken, wat je ook dreigt te overkomen in het leven. Het Beest in de Bek kijken omdat een dergelijk zelfonderzoek je kan helpen je reële maar vooral je irreële angsten te beheersen, relativeren en te overwinnen. Dreigt je reële angst werkelijkheid te worden dan kun je je op een verstandige manier gaan prepareren.

Blijkt je angst irreëel dan kun je jezelf geruststellen en weer gewoon verder gaan met leven. In beide gevallen als een struisvogel reageren, dat is niet alleen dom maar ook nog eens gevaarlijk voor jezelf en anderen. Dan krijg je beide kanten van de Bell-angstcurve te zien: ofwel bagatelliserende samenscholende park- en strandwandelaars ofwel hysterische apocalyptische partygangers.

Terug naar The Walking Dead: als je de daarin voorkomende zombies even symbolisch en hyperbolisch ziet als de personificatie van een ultiem virulent virus dat blind gedreven wordt om jouw vlees te vreten, een direct besmettelijk virus dat zo snel en omvangrijk de samenleving overwoekerd, dan kun je beginnen met je verbeelding los te laten over wat er met de ‘gezonden’ zou kunnen gebeuren. En daar is door de makers van The Walking Dead heel aardig over nagedacht.

Alle existentiële thema’s komen aan de orde: het verschuiven van fundamenteel ethische waarden, de dilemma’s van goede leiders, de terreur van slechte psychopathische leiders, hoe gevaarlijk kinderen kunnen zijn als je ze teveel vrijheid geeft, dat goeie groepsbeslissingen slecht kunnen uitvallen (en omgekeerd), hoe anders je over zwanger raken moet gaan nadenken, hoe nuttig het soms kan zijn om in termen van ingroup en outgroup (wij en zij) te denken, hoe waardevol het is om vooral improviserend en praktisch in het leven te staan, hoe gevaarlijk het is grote geheimen binnen een groep te bewaren, dat de dood vele gezichten heeft (de wrede, altruïstische, genadige, suïcidale, inspirerende, toevallige en noodzakelijke dood, etc.), hoe de zorg voor elkaar de basis van zingeving vormt (de wereld draait niet om jou maar om de ander), hoe gevaarlijk het is voor de gemeenschap als je jezelf niet gezond houdt, kortom allemaal thema’s die in ons dagelijkse routineleven aanwezig zijn maar meestal niet hard doorvoeld worden.

Nu de meesten van ons toch veel thuis zitten kan het geen kwaad om een beetje met elkaar over de ankerpunten van het leven te filosoferen, misschien wel om je leven wat te resetten. Het goeie uit het kwaaie trekken. En die bloederige scenes uit The Walking Dead moet je maar op de koop toenemen. Zoals veel enge dingen in het leven, nietwaar?

Welke bedrijven houden we in de crisis overeind?

Als de overheid mij vandaag 50.000 euro zou geven om aan bedrijven te lenen tijdens deze epidemische economische crisis, dan zou ik dat geld in ieder geval voor een deel steken in het op langere termijn op gang houden van de distributie van essentiële goederen als voedsel, medicijnen en energie. Anderzijds zijn er een groot aantal sectoren waar ik geen cent in zou steken, bijvoorbeeld in de toeristenindustrie.

Het is bijvoorbeeld niet te verwachten dat iemand de komende jaren nog een cruise gaat maken met 3000 passagiers op een schip. Dus leg die schepen maar aan de ketting, of beter nog: gebruik ze als noodhospitaal in Afrika en Zuid-Amerika.

Er zullen sowieso maar weinig mensen zijn die het komend jaar een vakantie in het buitenland zullen boeken, zeker niet per vliegtuig. Met de auto blijf je in ieder geval voor een deel eigen baas. Dus: reisbureaus, touroperators, hotels, vakantiehuisjes: ik zou er niet in investeren.

De hele toeristenindustrie is grotendeels een zgn. capaciteitsindustrie. Vliegtuigen en Hotelkamers. De vliegtuigen zullen voorlopig aan de grond in de mottenballen komen te staan. De hotelkamers blijven lange tijd leeg (of kunnen tijdelijk worden verhuurd voor huisvesting).

Het zou ook de overheid duidelijk moeten zijn dat je (zelfs op korte termijn) geen steun aan alle economische bedrijfssectoren moet gaan geven. Laat veel niet essentiële bedrijven zonder toekomst op middellange termijn maar gewoon sluiten. Betaal de werkloze burgers uit die sectoren maar rechtstreeks een werkloosheidsuitkering. Dat is meestal een stuk minder kostbaar dan pogen die bedrijven overeind te houden. Want dan komt die steun op allerlei andere onduidelijke plaatsen terecht.

Ja in bovenstaande voorbeeld verliezen de eigenaren / kapitaalbezitters / aandelenbezitters hun geld, maar de hotelgebouwen en vliegtuigen blijven wel staan voor toekomstig gebruik.