Menselijke waardigheid, wat is dat?

Iedereen weet wat menselijke Waardigheid is maar als je moet uitleggen wat het eigenlijk is sta je met je mond vol tanden. Er is geen definitie, je kunt het niet meten of tellen of kwalificeren. Zelfs de grote antieke en moderne filosofen en wetgevers laten hun gebitsresten achter in het concept Waardigheid.

En toch is Waardigheid het fundament waarop in onze tijd bv. De Verklaring voor de Rechten van de Mens, Het Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten, het Handvest van de Verenigde Naties, Handvest Europese Grondrechten en allerlei medisch ethische verklaringen, codes en verdragen rust. Hoe komt dat toch? Hoe komt het dat het tijdloze begrip Waardigheid vooraf gaat aan de tijd- en plaatsgebonden Waarden en Normen en de daar weer uit afgeleide rechtsregels?

Kennelijk betreft het hier een kwestie waar het verstand, de Rede niet goed bij kan. Kennelijk betreft het hier een domein waar het gevoel en het ervaren de baas is. Zoals in een gedicht: het zijn woorden die je begrijpt maar de gevoelens die het oproept en die je diep in het hart kunnen raken overvallen je. En dan ‘weet’ je dat je op een waarheid bent gestuit. 

De verpleegster pakt de handen van een demente vrouw en wrijft er over. De soldaat bezoekt de moeder van zijn gevallen maat. De vluchteling deelt zijn water met een vluchtelingenkind. De rechter heeft clementie. De dokter tobt over een euthanasieverzoek.

Waar het lijden en de wanhoop van alle tijden heerst moeten we niet al teveel en te lang blijven denken maar handelen, dwz. de Waardigheid omarmen.

Graag meer filosofen op tv

Men vergeet nog al eens dat in elk goed debat rechten, plichten en regels gelden. Daarom beroept een slechte debater bij zijn twijfelachtige uitspraken zich maar al te graag op zijn ‘recht op een standpunt’ oftewel zijn zwijgrecht, terwijl hij juist dan de plicht heeft om uit te leggen. Daarom is het vermijden van spreekplicht een nederlaag en een doodzonde. Daarom is het een groot genot om goede debaters bezig te zien, hoe ze zich keurig in bochten wringen om zich aan de regels van de argumentatieleer te houden, om drogreden te voorkomen. Het filosofendebat in de tv-arena, I love it! Waarom hebben we dat in Nederland niet?

Geen Abortus meer in Georgia

Seculiere staten doen het cultureel maatschappelijk aanzienlijk beter dan religieuze staten. De Amerikaanse socioloog Zuckerman vond bij onderzoek dat ‘seculiere landen’: minder nationalistisch, anti-semitisch, racistisch, dogmatisch, ethno-centristisch en autoritair zijn dan ‘religieuze landen’.

Vervolgens blijkt dat in religieuze landen heel wat vaker wordt gemoord. Dat de vijftig meest veilige steden in niet religieuze landen liggen, dat men in niet religieuze landen gelukkiger en altruïstischer is en meer uitgeeft aan goede doelen. Burgers in die landen zijn ook meer geneigd de rechten van minderheden, vrouwen of homoseksuelen te onderstrepen.

Religieuze mensen steunen eerder de doodstraf, het martelen van verdachten en het slaan van kinderen. Conservatieve christenen verlangen van hun kinderen vooral gehoorzaamheid; seculiere ouders benadrukken zelfstandig denken, het najagen van waarheid en het respecteren van anderen (Fin. Dagbl. 221218). 

Zelfbepaling?

Vroeger was je een kind van God en een slaaf van de baas. Nu ben je het verdienmodel van de CEO en het speeltje van Zückerberg. Straks wordt je jezelf en ‘de laatste mens’ van Nietzsche. Ach, dat Zelf, die identiteit, wat is dat nou eigenlijk?

Zelfkennis is weten wat je van jezelf weet, weten wat je van jezelf niet weet, en wat je niet weet dat je niet weet. Kortom, zelfkennis is een hachelijke zaak, nou ja, je doet je best voor een plaatsje in de pikorde.

De Swaan als ‘essentialist’

Maar……. vrouwen zijn anders dan mannen anders waren ze wel gelijk. Als ze ongelijk zijn zal de een dominant over de ander zijn. Als ze gelijk zijn zullen beide proberen dominant over de ander te zijn.

Dat geldt van amoebe tot bonobo. Plus het dier..mens natuurlijk. De hele organische wereld is (evolutionair) georganiseerd in hiërarchieën.  

Duszzz……Je wint of je verliest, en de derde (uit)weg is……je uit de pikorde zo veel als mogelijk terugtrekken. Toch?

Neerbuigend

Valt het u misschien ook op, die standaard plastic empathische uitdrukking van politici, bestuurders, en andere gezagsdragers wanneer ze in een interview kritiek krijgen: ‘Ja dat snap ik (heel goed)’. Je hoort het hun cursusleider ‘omgaan met de media’ al zeggen: ‘nooit direct in de verdediging gaan, altijd eerst je opponent begrip geven voor zijn standpunt, altijd eerst respect tonen voor hun achterliggende emotie, want daar gaat het om, anders krijgen ze het gevoel dat je niet naar hen luistert, anders wordt het een nutteloos twistgesprek’. Zoiets. 

Pas op voor de neerbuigendheid in schaapskleren.

Het Ik in de kooi

Iedereen bouwt zijn eigen kooi en noemt dat: mijn Zelf, mijn Ik, mijn Ziel, mijn Natuur, mijn Lot.
We meten ons een identiteit aan, nodig om naar buiten toe in de sociale pikorde een plaats in te kunnen nemen. En naar binnen toe om een innerlijke pikorde te maken, die nodig is om enige eenheid te scheppen in al de tegenstrijdige ideeën, strevingen en aandriften waaraan we nu eenmaal onderhevig zijn.

De scheiding van Kerk/Moskee en Staat

De Syrisch-Duitse politicoloog en islamgeleerde Bassam Tibi legt uit hoe je het onderscheid tussen een moslim en een islamist kunt maken (VK,270319): ‘Vraag de moslim of hij vindt dat de Islam ook politiek is en dat Allah leidend moet zijn bij de staatsinrichting. Als hij ja zegt is het een islamist’. Mooi, dat is duidelijk.

Maar als hij nee zegt weet je niet of hij liegt want in Nederland kon je (gezin) het wel eens heel erg moeilijk krijgen op je werk en op straat, als je eigenlijk ja zou willen zeggen. Trouwens, stel diezelfde vraag ook eens aan een hardgekookte CU/SGP/CDA-er, maar dan met de invulling ‘Christendom’ en ‘de Bijbel’. Nou ja, de agnosten en atheïsten hebben het maar makkelijk. 

Psychologisch profiel ‘terrorist’

Terrorisme bestrijders hechten kennelijk niet veel voorspellende waarde aan het psychologische profiel van een ‘terrorist’. In het geval van de ‘rechtsextremistische’ Tarrant blijken er, vooraf aan zijn aanslag, wel degelijk aanwijzingen voor een geweldsrisico te zijn.

Die aanwijzingen zijn de optelsom van:

  • man, jong, ongehuwd,
  • waarschijnlijk narcistische persoonlijkheidsstoornis met reddersfantasieën,
  • problemen met masculiniteit, macht/onmachts psychodynamiek,
  • bewondering voor fascistische leiders en extremisten zoals Breivik,
  • vroeg verstoorde gezinsrelaties door scheiding/dood,
  • drager van white supremacy/nationalistische symbolen (confederate flag, nazibanners, ed),
  • problematische affectieve relaties,
  • twijfelachtige arbeidsgeschiedenis,
  • online bestellen van wapenarsenaal,
  • verblijf in ‘problematische landen’ (Afghanistan, Turkije, Noord-Korea).

De combinatie van een persoonlijkheidsstoornis (voornamelijk Narcistisch/Psychopatisch) met een status van ‘maatschappelijk loser’ is een veelvoorkomend profiel van mass-shooters. (Columbine High, Virginia High, Sutherland Springs, Stoneman Douglas, Oslo/Utøya, Chattanooga Navy Reserve, Bastille day Nice, Orlando Pulse, etc.) 

De politiek/religieuze/raciale motivatie van hun daden, waarachter de ‘narcistisch/psychopatische loser’ zich schuil houdt, komt vaak achteraf door forensisch psychiatrisch onderzoek aan het licht. 

De AIVD zoekt in het kader van nationale veiligheid naar aanwijzingen voor georganiseerd terrorisme terwijl men beter, zeker bij de zgn ‘loners’, kan inzoomen naar aanwijzingen op het individuele niveau van de ‘narcistisch/psychopatische loser’ die niet zelden politiek/religieus/raciaal heldendom zoekt.