Checklist voor waarheidslievenden

Vandaag wil ik niet:

Liegen o
Niet nakomen o
Verdoezelen o
Roddelen o
Verzuimen o
Verdraaien o
Dramatiseren o
Huichelen o
Insinueren o
Verbergen o
Slachtofferen o
Doen alsof o
Bedriegen o
Verraden o
Samenspannen o
Verneuken o
Sjoemelen o
Ontkennen o
Betwijfelen o
Versluieren o
 Afleiden o
Opscheppen o
Speculeren o
Vervalsen o
Overdrijven o
Doen alsof o
Schijn ophouden o
Misleiden o
Bagatelliseren o
Verduisteren o
Achterhouden o
Omkopen o
Smokkelen o
Verzwijgen o
Manipuleren o
(over) Bluffen o
Pretenderen o
Mystificeren o
Frauderen o
Plagiaat plegen o
Kwaad spreken o
Facultatief…… o

Aan de achterkant van de waarheid

Het begrip Waarheid heeft nu wel zijn langste tijd gehad. Het is zwaar verouderd omdat de Waarheid een veel te complex begrip is geworden, omdat de wereld te complex is geworden, omdat er zoveel soorten waarheden en pseudo-waarheden in omloop zijn gebracht. Je weet niet meer aan welke feiten je je vast moet houden, welke betekenis en interpretatie je aan feiten moet geven. Of sterker nog: wat zijn feiten eigenlijk?

Filosofen hebben zich al eeuwen theoretisch en praktisch bezig gehouden met het probleem Waarheid en natuurlijk kwamen die er ook niet uit. Maar hun ideeën erover zijn nog wel redelijk te overzien als je een beetje in de stof bent opgevoed. De gewone man maakte zich er eeuwenlang ook niet al te druk over. Wat waar is werd je door de machthebbers en gezagsdragers voorgehouden, en als je het er niet mee eens was of het allemaal niet begreep dan was er nog altijd het zwaard en het grote oplosmiddel: de Ware God en zijn ondoorgrondelijke wegen. Maar wat moet je, nu God dood is verklaard, de Macht gedemocratiseerd, de Wetenschap verdacht is en de Vrijheid van denken en doen zo groot is dat je het zelf maar uit moet zoeken wat waar of gelogen is?

Nou goed, als je er dan aan de voorkant van de Waarheid niet in kan, dan moet je het eens aan de achterkant van de Waarheid proberen, want daar zit de Leugen. Jah, zeg je, maar als je niet weet wat de Waarheid is dan weet je ook niet wat een Leugen is. Fout! Dat weet je dondersgoed! Of beter gezegd, je voelt het onmiddellijk als je liegt! Waar of niet?

Je weet misschien niet altijd of je het bij het juiste end hebt maar je voelt wel onmiddellijk aan je water dat je iets leugenachtigs zegt of doet. De geleerden hebben trouwens al vaak genoeg vastgesteld dat een mens per dag enkele tientallen malen liegt of iets wat er op lijkt. Ik bedoel, we weten het, we voelen het als we ‘iets onwaars’ zeggen.

Dus wat staat ons te doen als we toch zoveel als mogelijk Waarheid willen spreken? Nou, dat betekent dus zoveel mogelijk de Leugen terugdringen. De wereld zou er wel wat beter door draaien, toch?

Maar hoe doe je dat praktisch, gewoon dagelijks minder leugenachtig zijn en daarmee de wereld wat verbeteren? Da’s niet zo moeilijk, gewoon dagelijks een leugenlijstje aflopen. Een checklijstje boven je bureau, op de koelkast of in je computer hangen. En dan trainen. Wat voor checklijstje?

Zie volgende column!

Morele boven- en onderwereld

Het probleem met narcisten en met narcistische leiders in het bijzonder is dat zij heel slecht personen en gezagsinstanties boven zich verdragen. Ze willen ze juist controleren. Wat waar of niet waar is, wat waarschijnlijk of geldig is, dat komt bij hen van binnenuit, uit hun eigen geest, en niet van buiten, van de wetenschap, het recht, of gezaghebbende personen op een bepaald expertisegebied. 

De gemiddelde mens laat zich op zijn eigen ideeën over de werkelijkheid, over zijn vermeende feiten wel corrigeren. Maar een narcist verdraagt het niet gecorrigeerd te worden want dat ervaart hij als de mindere zijn. Daarom is een narcist niet geïnteresseerd in de feiten, de waarheid en de expertise van anderen, tenzij die stroken met wat hijzelf denkt, dan zal hij er handig gebruik van maken om anderen mee te controleren, te manipuleren. 

Kortom, de narcist luistert niet naar de waarheid buiten hemzelf, hij creëert de waarheid. Hij leeft niet met de feiten, hij maakt de feiten. Hij kent de regels maar maakt zijn eigen regels. Hij hoort het expertadvies maar geeft zelf zijn expertoordeel.

In die zin kan men niet zeggen dat een narcist liegt want voor liegen heb je een zeker benul nodig van wat waar, waarschijnlijk of geldig is, en het kost een leugenaar veel moeite en geslepenheid om dat juist te verbergen. Een narcist heeft daar geen last van, hij hoeft niks te verbergen want hij plaatst het hoogste gezag over wat waar, waarschijnlijk en geldig is binnen zichzelf. Het is een gesloten denksysteem, dat is de aard en de dynamiek van zijn persoonlijkheidsstoornis. 

Daarom zitten mi. de media en allerlei deskundigen op een verkeerd spoor als zij een narcistisch leider (bv. Trump) confronteren met zijn onzin en hem turven op het aantal leugens per week. Zoiets helpt niet want bij een dergelijke insteek gaat men ervan uit dat zoiets een corrigerende werking heeft op de narcist, of op zijn minst op zijn directe omgeving. Een narcist heeft van die kritiek weinig last, het moedigt hem alleen maar aan nog harder van leer te trekken. 

En als zijn directe omgeving, zijn ‘adviseurs’, hem proberen te corrigeren vervangt hij ze door ‘betere adviseurs’ die bereid zijn ‘het beleid’ te ondersteunen. Een beleid dat overigens meestal chaotisch is omdat de binnenwereld van de narcist chaotisch is, stuurloos, vooral omdat hij geen morele regels en kompas heeft om zich in de wereld mee te oriënteren.

Het probleem is dus nooit de narcistisch leider zelf die at random gevaarlijke brokken maakt, hij is onbereikbaar, oncorrigeerbaar. Je verspilt je tijd met de hoop dat het op den duur wel beter zal gaan of dat hij nog in zijn werk moet groeien. Maar een narcist groeit niet want je groeit door het maken van fouten, door trial en error, en de narcist maakt nooit fouten. Nee, het probleem zit bij degenen die hem in het zadel zetten (nou ja, je kunt je es vergissen als sollicitatiecommissie.), maar vooral bij degenen die hem in het zadel houden. 

Kortom, als je tegenwicht wil geven aan een narcistisch leider, richt je pijlen dan niet op hem maar op de moraliteit van zijn directe medestanders. Maak hen ten volle verantwoordelijk voor de brokken die hun narcistische leider maakt. In de VS, en daarmee in de hele wereld, zijn de brokken die de White House staf, de Republikeinse Partij en hun lobbyisten maken meer dan overduidelijk.

En dichterbij: richt je pijlen op de personen in Raden van Toezicht, de Raden van commissarissen, de Ondernemingsraden, De Raad voor de journalistiek, etc. Niet op narcistische CEO’s, Hoofdbestuurders, Partijleiders, etc.  De vermenging van de morele bovenwereld met de morele onderwereld van  leiders met een narcistische (en psychopathische) persoonlijkheid, en dat zijn er in de geschiedenis van de politieke, financiële, militaire en religieuze wereld nogal wat, die vermenging is misschien wel het grootste, rampzalige gevaar voor de democratie. 

Soorten feminisme

 Socialistisch F, Marxistisch F, Materialistisch F, Liberaal F, Radicaal F, Gender F, Filosofisch F, Zwart F, Blank F, Inheems F, Burgerlijk F, Christelijk F, Moslim F, Amazonen F, Power F, Cyber F, Anarcha F, Trans F, Proto F, Eco F, Separatistisch F.

Allemaal prima, sla die mannen maar om de oren als je ziet dat de macht ongelijk verdeeld is. Allemaal prima, maar onderzoek (proefschrift socioloog N.Blom, 2019) zegt dat de moderne mannen en vrouwen het meest gelukkig zijn met een traditionele rolverdeling bij werk en inkomen. Ja, hoe zit het nou? Oh, u denkt dat ik een seksist ben?

Neomarxisten, Slachtofferisten, inclusivisten, cultuur-jaloersen, ……

Het probleem is natuurlijk niet dat er mensen zijn die het historische begrip ‘De Gouden Eeuw’ onderuit willen halen. (idem Zwarte Piet, J.P.Coen, M. de Ruijter, etc.) Iedereen mag tenslotte zeggen wat ie wil, niks mis mee.

Nee, het probleem zit bij degenen die niet grondig uitzoeken wie dat nou precies zijn die zoiets willen, wat hun motieven en hun groeps- en persoonlijke belangen zijn. 

Ja, het gaat om inclusiviteit, dat weten we nou wel. Maar is dat het hele plaatje? Boor es wat dieper. De media vooral, die vragen niet door. De intelligentsia spreekt zich niet publiekelijk uit. Sommige historici wel, ja, maar voornamelijk op het historische argument. De argumentatiespecialisten analyseren de drogredeneringen van de ‘inclusivisten’ niet. De politicologen maken geen analyse naar politieke achtergronden en influencers. De psychologen, waar zijn ze? 

Want natuurlijk spelen er ook politieke, bestuurlijke, subsidietechnische, etnische, religieuze en museale belangen die in deze Gouden Eeuw kwestie meeliften. Dat voelt iedere, enigszins doordenker aan, maar durft men dat ook op tv te zeggen? Op straffe van door de cybermob uitgemaakt te worden voor neokoloniaal, racist, nazi, geschiedvervalser, fascist, of vieze…….., inclusief bloederige bedreigingen?

En….,en daar gaat het hier specifiek om, er is nogal wat andersoortige, onderhuidse, heimelijke winst te behalen door de ‘inclusivisten’: speculeren op herstelbetalingen, morele zelfverheffing, klimmen in de eigen tribale pikorde, politieke stemmenwinst, gecamoufleerde reli-reclame, media-concurrentiewinst en het stilletjes luchten van cultuurjaloezie en persoonlijke woede, wrok en rancune. Denk je nu dat ik overdrijf? Ja? Nou good luck met je mensenkennis.

Er sluipt gemakkelijk bewuste en onbewuste Heimelijkheid in de motieven achter de inclusie-argumentatie, vooral in het rascisme- en identiteitsdebat, daar gaat het hier om. Je kan antirascist zijn, antisexist, feminist, veganist, neomarxist, salafist, kapitalist, noem maar op zijn, maar dan wel met een open vizier strijden graag. En eerst op zoek gaan naar je oneigenlijke motieven, jezelf durven ontmaskeren. En niet de gekwetste, verongelijkte slachtofferpartij uithangen maar er openlijk positief en hard tegenaan gaan, zonder bijbedoelingen. En je daarna blootstellen aan een zuiver en evenzeer hard weerwoord, zonder gehuil. Dat is nou eenmaal democratie. Democratie is georganiseerd conflict, zei Spinoza. En wat mij betreft: democratie is een georganiseerd zuiver conflict. Zoveel als mogelijk gezuiverd van de morele verontreinigingen die maar al te vaak aan ons kleven. 

Lijden is default

Een mens is altijd op zoek naar geluk, zegt men. Of naar gemoedsrust, of liefde, of de waarheid, of naar de zin van het leven of zoiets. Nou, dat geeft dus precies aan waaraan het hem in de kern ontbreekt. Dus wat zijn basistoestand eigenlijk is, wat de ellendige human condition is waarvan hij zich wil bevrijden. Ik bedoel, de menselijke default conditie is: lijden! Daar is toch geen speld tussen te krijgen?! 

Nou goed dan, welbeschouwd is de mens dus zijn hele leven bezig zijn lichamelijk en psychisch lijden te verlichten. Zijn hele leven lang bezig te onderzoeken en te leren waar en hoe en bij wie hij een veilig gevoel kan vinden. Er zit niks anders op. En omdat ie een sociaal dier is, sterk afhankelijk van anderen ook nog eens, zal ie ook proberen het lijden te verlichten van in ieder geval zijn directe naasten. Daarom denk ik dat de mens in wezen goed is. Daar kiest hij niet voor, hij zal wel moeten. Goed voor zichzelf, om zijn hoofd boven water te houden, en goed voor de ander, want hij redt het niet in z’n eentje. 

Natuurlijk is een mens ook slecht want dat komt hem en zijn familie en groep soms ook ten goede als hij minder wil lijden. Moord en doodslag desnoods. En mocht zijn eigen familie of groep hem erg doen lijden, nou dan kan ie ook be-hoor-lijk slecht zijn. Ook moord en doodslag desnoods. 

Maar ik hou vol: in wezen is de mens goed. U, ik, we zijn allemaal goed, of we willen of niet, we zullen wel moeten.

Het kwaad zít in de goeden

Toezichthouders zijn de goeie mensen die de kwaaie mensen in bedwang moeten zien te houden. Daar zijn ze voor aangesteld, wettelijk, van overheidswege alleen al in tenminste 50 instituten. En buiten de wettelijke instituten nog eens in honderden beroepsverenigingen, bedrijfscommissies, consumentenwaakhonden, etc. 

Maar wat als die Toezichthouders niet competent zijn, of domweg te nalatig, te laf, te lui, te slordig, te empathisch, te onverschillig om de kwaaien aan te pakken? Dan worden de kwaaien niet teruggezet, dan gaan ze tussen de juridische mazen door, glibberen ze langs hun tuchtcollege, omzeilen ze keuringsbureau’s, gaan ze de doofpot in.  

Ja, en dan stort er een dak van een stadion in, dan lekt je privacy naar de straat, scheurt de muur van je huis, bederft je krant door fake-news, eet je fout vlees, stinken de bonus-graaiers, sijpelt een tbs’er er tussendoor. Ik bedoel, dan worden de goeien het werkelijke kwaad. 

Het Kwaad zelf is niet het probleem, dat is van alle tijden, dat zal er altijd blijven, daar moet je je niet al te druk over maken. Maar als het Kwaad zich nestelt in het Goede, dan moet je oppassen voor je democratie en je veiligheid.

En vooral als falende Toezichthouders ook nog eens gaan draaien en liegen, dan verliest de burger pas werkelijk zijn vertrouwen in zijn democratie van checks en balances. Dan worden ze woedend, of depressief.

Doet me denken aan die ouwe uitspraak, van Aristoteles: het enige wat je met liegen bereikt is niet geloofd worden als je de waarheid spreekt.

Wat is dat: een intellectueel?

Kenmerken van ‘de intellectueel’: een ongebonden vrijdenker, met een sterk kritisch analytisch en objectiverend denkvermogen, vrij van eigenbelang, een uitgebreid kennis- en ervaringsnivo, hoge opleiding, een track record met zekere professionele status, deelnemer aan het publieke debat. Wat niet wil zeggen dat hij niet ook geëngageerd kan zijn, meestal wel zelfs, maar hij zal zijn onafhankelijke ziel niet aan zijn ‘partij’ verkopen.

De intelligentsia moet vooral niet verward worden met ‘de elite’ van welk soort dan ook, laat staan met ‘het establishment’. Universiteiten zouden hun taak weer moeten opnemen om intellectuele scherpdenkers te kweken ipv. voornamelijk een vakopleiding te zijn voor drukdoeners. Politieke leiders en hoge staatsfunctionarissen zouden gerecruteerd moeten worden uit de intelligentsia en niet uit het belanghebbende bedrijfs, maatschappelijk of culturele leven. Intellectuelen met een sterk oordeelsvermogen waar een geducht geweten en veel verbeeldingskracht aan vast zit, is dat niet wat we vooral nodig hebben?