Nieuwjaar 2021: Filosofie ten geleide bij goede voornemens

  • Het hoogste wat de mens kan bereiken: steeds proberen om nog een beetje beter te mislukken (beeldhouwer Giacometti).
  • Het beste wat je kunt bereiken is een niet-ongelukkig leven. Dat betekent je eigen broosheid erkennen en veel moeten dulden (Bruckner/Prins).
  • Om de waarheid te leren kennen, moet je eerst leren denken, je autonomie ook echt realiseren (Klugenbelt).
  • Denken begint niet met filosoferen, maar met taalbeheersing. Zonder taaltucht, geen denkkracht (Heldring).
  • Het ontdekken van jezelf geschiedt slechts door dialoog met de ander (Charles Taylor).
  • Omdat anderen beter dan ik zelf weten wat goed voor mij is (en denken dat ik dat van binnen ook wel weet), meten ze zich het recht aan mij te dwingen tot hun ‘goede’. Deze manier van denken heeft vele regimes aangezet tot de wreedste vormen van onderdrukking (Isaiah Berlin).
  • Wat is vrijheid zonder wijsheid en zonder deugd? De grootste van alle kwaden: het is dwaasheid, verdorvenheid en gekte zonder onderwijs of beperking (Burke).
  • Dé voorwaarde voor vrijheid is zelf-discipline (Zizek).
  • Rechten hebben we alleen nodig tegenover de bestuurlijke macht en in de rechtspraak. Voor de rest hebben we slechts genegenheid naar anderen nodig (Waldron).
  • Wij kennen de wereld alleen maar als kwaliteit (dat wat we van waarde achten), waarvan de materiele er slechts één is. De werkelijkheid waarin wij leven is dus in de eerste plaats een morele orde (Robert Pirsig).
  • Ieder van ons kan heel veel anderen zijn (Pessoa).
  • Het hart heeft zijn redenen, die de rede niet kent (Pascal).
  • De rede is de slaaf van de hartstochten en dient dat ook te zijn. Puur rationeel gedrag leidt tot slavernij (naar Hume).
  • Stuur een brief om je emoties te uiten. Laat die brief dan drie dagen liggen. In je hervonden evenwicht kun je bepalen of je de brief werkelijk wilt versturen (methode Mark Twain).

De Media en de bruine smurrie

Ja hoor, daar gaan we weer. We, dat is de smakkende en slurpende media die zich volvreten met Baudet. De media die de onwelriekende geur van ‘de bruine smurrie’ (FvD senator Beukering) om hem heen diep opsnuiven om vervolgens de dikke middelvinger diep in de keel te steken en het braaksel over ons heen te spugen. 

Over narcisten in de politiek en het bedrijfsleven zijn al bibliotheken volgeschreven. Hoe je ze kunt herkennen, wat hun destructieve gedragspatroon is, hoe ze hun aanhang en hofhouding verwerven en behandelen, hoe hermetisch en oncorrigeerbaar hun gedachtenwereld is, hoe het beloop is van hun juigende populariteit tot aan de joelende ontmaskering, en wat je kan doen om achteraf niet te hoeven zeggen: ‘wir haben es nicht gewüst’. Volstrekt voorspelbaar. Tenminste als je de moeite neemt je er enigzins in te verdiepen. Maligne narcistische politieke leiders vind je altijd gemakkelijk, aan de meest rechtse en linkse kant van het politieke spectrum, want in het meer genuanceerde midden kunnen ze zich niet handhaven. Vraag het de historici.

Nee, Baudet is niet het probleem, het Kwaad is nooit het probleem omdat het er altijd zal zijn. Het Kwaad zit in de (zelfverklaarde) Goeden die er op een of andere manier een persoonlijk, politiek of bedrijfsmatig belang bij hebben het Kwaad niet terug te dringen door zich een tijdje in die bibliotheek op te sluiten en te ontdekken dat achter het masker een toxische man (of vrouw) met een kroontje zit. Daar zijn de media toch voor?! Om zich in de persoon te verdiepen, patronen te herkennen, voor te lichten, te voorspellen en tijdig te waarschuwen om grote maatschappelijke schade te voorkomen of op zijn minst te beperken. Daar heb je geen tien deskundologen, columnisten, politiek analisten, etc., met tien perspectieven voor nodig. Maar goed, het verkoopt wel. 

Pinokkia Halsema

Het was allemaal nog veel erger met die Halsema dan ik vermoedde in de vorige column. Mijn ad-hoc gesouffleerde toespraakje aan de burgermoeder om destijds het Damdemonstrerende publiek een hart onder de riem te steken maar tegelijkertijd te verordenen rustig naar huis te gaan zou ze niet eens hebben kunnen uitspreken al had ze gewild, want nu blijkt dat ze zich niet verzekerd had van de steun in de Driehoek met Justitie en Politie. 

Wel je onbeschermde neus binnen 1,5m laten zien om persoonlijke sympathie op te roepen maar daarna voluit de burger, de Driehoek en de voltallige gemeenteraad voorliegen. Het is één ding om de burger voor te liegen, dat gebeurt maar al te vaak bij bestuurders, maar als je je directe medebestuurders in de Driehoek en de gemeenteraad ook nog eens voorliegt is dat een bestuurlijke doodzonde. Exit Halsema, onmiddellijk, zou je zeggen.

Het lijkt ook een patroon bij Halsema (altijd dat inadequate glimlachje): het ligt ‘m nooit aan Halsema, ze heeft altijd een excuus. Ook al maakt ze wel eens inschattings- of beslisfouten, dan nog is daar wel een reden voor die buiten haar ligt. Geen volle verantwoordelijk nemen, geen ballen. 

Overigens zijn de officier van justitie en de korpschef (en de GGD-directeur??) evenzeer nat toen ze de volgende dag niet direct reageerden op Halsema’s leugen dat ze in overeenstemming met de Driehoek had gehandeld om de demonstranten geen halt toe te roepen. 

Enfin, de Amsterdamse gemeenteraad moet nog reageren op dit incident maar de uitslag daarvan kun je bij deze progressieve stam wel raden: veel valse verontwaardiging maar ontslag? Ho maar. En evenzeer zullen de twee Driehoek bestuurders hun samenwerking met Pinokkia niet opzeggen of de eer aan zichzelf houden. En de Mokumse burgers? Die zeggen vast: ‘Tsja,zo zijn bestuurders, niet goed, maar ja, de karavaan trekt verder…….’

Geen ballen – 5 juni 2020

Kijk, als Femke Halsema naar het sprekerspodium was gegaan en zoiets had gezegd: jongens, het is goed dat jullie vredig protesteren tegen racistisch politiegeweld, tegen racisme überhaupt, ik sta met jullie er volledig achter, daar moeten we iets mee, elke dag weer. Maar wat nu niet goed gaat is dat er onverwacht zoveel mensen hier zijn, dat we die 1.5 meter niet voor elkaar krijgen, en dat we onszelf en anderen mogelijk ziek zitten te maken. Dat moeten we niet hebben. Ik ben jullie burgemeester en moet daar iets van zeggen. En ik zeg dit: chapeau dat jullie hier geweest zijn, je punt is overduidelijk gemaakt. Ik wil dat jullie nu op een rustige manier naar huis gaan. Volg alsjeblieft de aanwijzingen van de politie hoe dat het beste kan, die helpen jullie daarbij. En tegen de mogelijke relschoppers zeg ik: pas op, ook daar is de politie voor, daar hebben we zero tolerance voor. Nogmaals: chapeau, hou het goed en gezond weer thuis. Dank je.

Maar zoiets zei ze niet. Geen ballen. Burgervaders en burgermoeders (net als gewone vaders en moeders) moeten tolerant zijn maar niet te beroerd om te begrenzen. En es even niet geliefd willen zijn bij de witte en gekleurde stedelingen. Ook niet bij de districtchef politie en de officier van justitie binnen de Driehoek. En accepteren dat een politieagent niet altijd het onderscheid kan zien tussen een goeie protester en een kwaaie relschopper. Kwestie van ballen.

Die is gek….

Ok, Ewald Engelen (hoogleraar financiële geografie, in de Groene van 3 juni): weg dan maar met al die coronamaatregelen, ga je gang met je hongerige huid, zuip en vreet je maar vol op die knusse terrasjes, schreeuw je longen eruit op de Dam, geef die Halsema een medaille voor bewezen grote moed, hok die oudjes van staatswege vrijwillig op inclusief die zwakko’s met hun dubbele diagnose. Weg met die linkse zwetsers waar ook ter wereld. Want de economie…moet draaien!! 

Maar wil je dan wel even hier tekenen, dat je beslist geen medische behandeling wenst als je besmet raakt en met de rocheldood bedreigd wordt. En wel een rooie stempel op je voorhoofd zetten zodat we om je heen kunnen lopen.

Bonus? Malus!

De wereld is ongelijk verdeeld. Als je een bovengemiddelde intelligentie hebt, een sterk lichaam, een stel goeie ouders die ook nog eens je opleiding betalen en een flinke erfenis nalaten, een bijzonder talent of vaardigheid hebt, als je de conjunctuur wat mee hebt en een flink ondersteunende partner, en ook nog eens puur geluk in je carrière, plus dat het belastingklimaat gunstig voor je uitvalt, nou, dat is dan niet jouw prestatie en verdienste. Dat is een voorsprong, die kreeg je gratis. Dus moet je daar ook niet nog eens extra aan willen verdienen.

Waar je wel wat extra’s aan mag verdienen is aan je bovenmatige persoonlijke inspanning, je grote moeite om grote weerstanden te overwinnen, je werkstress en zweet, je overwerkuren, de opoffering die je partner/gezin voor je moet opbrengen, en als je dan ook nog je werknemers naar rato van de bedrijfswinst laat meeprofiteren…dan heb je gepresteerd en verdien je een goed salaris en wat mij betreft een bonus. Verschil mag er zijn.

Maar niet overdrijven hè! Iedereen die netto meer dan een miljoen verdient kan wat mij betreft opzouten. En iedereen die die bizarre salaris- en bonuscultuur in stand houdt helemaal. Je snapt werkelijk niet waarom die KLM/Air France werknemers het nog pikken, staak die graai-narcisten toch uit hun kantoor weg!!

Elk nadeel heb zijn blijvend voordeel

Die coronacrisis heeft nogal wat voordelen: minder rotzooi in de lucht en longen. Lekker niksen voor de doorbetaalde kantoormens, docent gymnastiek, museumsuppoost en tien andere soorten loontrekkers. Minder files, verkeerslawaai en zwerfvuil in de stad. Lekker uitslapen, bingewatchen, troep opruimen en vogeltjes beluisteren. Noem maar op. Maar ja, dat is allemaal maar tijdelijk.

Wat niet tijdelijk is en een enorme boost gaat krijgen somde een Silicon Valley CEO (met grote dollartekens in zijn ogen) nog es op: E-commerce, drone delivery, digital contact payment, videoconferencing, wearable health monitors, autonomic vehicles, 3D-products, voice mobile applications, online learning, smart robotics. Moeten we daar blij mee zijn? Denk het wel, maar ja, elk voordeel heb ook zn nadeel.

Historici in het Corona Crisis team?

We kunnen van de geschiedenis iets leren, zeggen de historici. Maar wat valt er te leren oftewel te voorspellen? Voorspellen is uit bestaande observaties: data en parameters hypotheses opstellen en die vervolgens herhaald testen en proberen te falsifiëren, en dan pas conclusies proberen te trekken. Zoiets gaat niet in de geschiedkunde. 

De historici kunnen alleen (zelfgekozen) parallellen trekken en moeten dan ook vermelden waar en wanneer en in welke omstandigheden die parallellen in de geschiedenis niet opgingen. En rekening willen houden met toevalsomstandigheden en nog nooit eerder in de geschiedenis vertoonde, mogelijk nieuwe verklarende factoren, en noem maar op. 

Nee, ik hou echt van geschiedenis en geschiedkundig onderzoek, prachtig, maar die historici moeten niet een graantje mee willen pikken aan de corona-mediaborreltafel, laat staan in het OMT, dat de regering adviseert.

Helemaal eens met dat stukje van de kritische historicus en boekverkoper Bastiaan Bommeljé in de NRC (110520). Helemaal eens met Mark Twain: voorspellen is moeilijk, vooral als het de toekomst betreft.

Moeten we Booking.com redden?

Landen wordt vaak ‘potverteren’ verweten omdat ze niet genoeg maatregelen nemen om hun begrotingstekort op orde te krijgen. Maar de echte potverteerders zijn al 10 jaar toch echt de grote internationale bedrijven. Om hun aandeelhouders op kwartaalbasis zoveel mogelijk winst uit te keren, lenen ze zoveel mogelijk goedkoop geld, kopen ze hun eigen aandelen in, en houden geen enkele reserve aan, geen stukje vlees op de botten.

Nog niet zo lang geleden (25 jaar?) wilden bedrijven zoveel mogelijk reserves voor slechtere tijden. Nu kloppen ze na een maand problemen al aan bij de overheden. Booking.com keerde vorig jaar nog miljardenwinsten uit, betaalde geen cent belasting in Nederland door hun winst via belastingvrije paradijselijke eilandjes weg te sluizen en kreeg geld toe van de overheid omdat ze zo innovatief waren. De directeur verdient 12 mln. dollar per jaar ex bonussen en opties.

Dat bedrijf zouden we nu moeten helpen? Voor een bedrijf met wat computers en callcenters en ook nog veeleisende Amerikaanse aandeelhouders (eigenlijk: economische sprinkhanen)? Voor een op toeristen gericht bedrijf, toeristen die er in Europa de komende jaren nauwelijks zullen zijn?

Wellicht kunnen de Europese landen via een gezamenlijke organisatie gezamenlijk Booking voor een prikje kopen. Hebben we eindelijk een eigen Europees tech-monopolie als concurrent van AirBnB en daarmee de mogelijkheid om de toeristische verhuur sector te reguleren.

We zijn weer Nationalistisch

Wilders en Baudet kunnen nu weinig te klagen hebben over ‘Europa’. In tijden van crisis verstomt onmiddellijk de discussie over ‘Nationalisme’ en eigen ‘Cultuur’. Degenen die deze crisis moeten bezweren zijn degenen die feitelijk het ultieme gezag en de middelen hebben bij het bestrijden van het virus, dus toch nog altijd de bestuurders van de verschillende landen.

En de wijze waarop bestuurders de crisis bestrijden wordt natuurlijk bepaald door de heersende cultuur van een Natiestaat. In Nederland: flexibel, rommelig, bureaucratisch, zoals reeds vele eeuwen het geval is. In Frankrijk: strak centraal geleid vanuit Parijs. In Engeland: keep calm, wait and see, do what is needed and carry on. In Duitsland: kalm decentraal door de bondsstaten. In Amerika: door gouverneurs van de afzonderlijke Staten in een cultureel volstrekt verdeeld land.

Opeens bestaan de inwoners van Nederland niet meer uit allerlei subgroepen, maar zijn allen burgers van ‘ons land’ met een ultiem gedeeld belang. Er bestaat geen Corona beleid voor allerlei etnische- en identitaire groepen, de gezondheidsmaatregelen richten zich op alle zieken- en bedreigden. Alleen de zwaar verliesmakende ondernemers en hun media demagogen (zoals Jort Kelder en Hans de Boer) durven de discussie nog te voeren over economische belangen welke te grabbel worden gegooid voor wat extra doden onder de ouderen.

Natuurlijk zal de discussie weer oplaaien als het ergste voorbij is. Europa had meer moeten doen (mocht Brussel niet, behalve burgers van buiten Europa ophalen), er moeten meer zaken weer nationaal worden geregeld, er is te weinig specifiek rekening gehouden met, noem alle verschillende groepen maar weer op.

Maar duidelijk wordt weer eens dat heel veel gekakel in de media verstomd als er voor iedereen grotere belangen zijn. Maar dat zal geen maanden meer duren.

Na corona: fundamentele maatschappelijke veranderingen?

Inmiddels wordt de wereldwijde economische crisis al als dramatisch gekarakteriseerd. Het Centraal Plan Bureau zag dat twee weken geleden nog niet zo gebeuren, het IMF kwam gisteren met een gitzwart scenario. Volgens mij wordt het nog zwarter. Dit soort instellingen wil nooit te somber zijn uit angst de financiële markten op hol te jagen. Slecht economisch nieuws moet je voor de internationale financiële kudde in stapjes doseren.

Overal hoor je geluiden dat de corona-epidemie en de grootste economische crisis in de moderne geschiedenis, aanleiding zullen vormen voor fundamentele maatschappelijke veranderingen. Ik geloof daar niets van. Althans niet door democratische politiek geïnspireerde veranderingen. Bedrijven zullen doorgaan met de ideologie: winst is voor ons zelf, verlies voor de burgers. Hans de Boer, werkgeversvoorzitter, staat al klaar met al zijn eisen om financiële overheidssteun voor de komende maanden.

De anonieme internationale financiële markten verwachten zelfs vandaag de dag nog top-rendementen. De Rabobank kreeg kortgeleden al een proces aan zijn broek wegens het niet uitkeren van dividenden. De geldhandel eist ook nu van bedrijven op korte termijn, op de komende 3 maanden gericht, rendementsgedrag. Het standaard recept: zo veel mogelijk winst op korte termijn, zo weinig mogelijk kosten (werknemers), zoveel mogelijk schulden (de rente is toch 0%) en maximale uitkeringen aan de anonieme eigenaren van waardepapiertjes (aandelen en obligaties). En de met topinkomens betaalde managers in hun grote veilige onderkomens zullen daar graag aan willen blijven voldoen. Dan kan de beurs tenminste alvast weer omhoog, hun eigen aandelen ook.

Zolang Europa geen monetaire financiering toestaat  (gewoon geld ‘lenen’ bij je eigen Centrale Bank (zoals China, Amerika en Engeland wel doen) kunnen de geldmannetjes ook zwaar getroffen landen als Italië, Spanje en Frankrijk afpersen met hoge rentes (zelf lenen voor 0%, uitlenen voor 3.5 %). Met bibberende bankmanagers er tussenin (die zeer goed weten inmiddels dat ze inmiddels volledig van de overheid afhankelijk zijn).

Kortom de burgers moeten het met hun overheid zelf maar uitzoeken, de ondernemers zullen zoals altijd weer niet thuis zijn. Wij moeten elkaars werkloosheid maar betalen. Wij moeten de extra belastingen maar betalen voor de enorme extra overheidsleningen (niet de bedrijven, want die moeten herstellen van hun gebrek-aan-winst ziekte). Wij als burgers hebben geen geld om hen, die in deze crisis essentieel bleken te zijn en hun leven zelfs in de pandemie wagen (zoals zorgmedewerkers), voldoende te betalen. Het zou me niet verbazen als we ze ook nog eens massaal ontslaan omdat het geld op is voor de verpleegtehuizen en de thuiszorg. Burgers moeten in crisistijden dan maar  meer mantelzorg leveren, het zijn toch hun familieleden nietwaar?

Nee ik ben niet optimistisch over fundamentele veranderingen.