Hoe korter je slaapt, hoe eerder je dood gaat..

Top slaaponderzoeker Matthew Walker schreef in 2017: ‘Why we sleep’ (*), een bestseller die barst van de weetjes omtrent de functie van onze slaap en dromen, en de effecten van slaaptekort op ons fysiek en mentaal functioneren. Regelmatig minder dan zeven aaneengesloten uren slaap heeft dusdanige gigantische effecten op ons lichamelijk en psychisch functioneren dat het eigenlijk hoogst verbazingwekkend is dat de kwalijke maatschappelijke gevolgen daarvan zo weinig aandacht krijgen. 

Om enkele directe en indirecte kwalijke gezondheidseffecten te noemen die in het boek aan de orde komen: concentratiestoornissen, geheugenzwakte en andere cognitieve functiestoornissen, stemmingsstoornissen, verstoring van het immuun-, stofwisselings- en hormonaal systeem, cardiovasculaire, luchtweg-, neurologische, maagdarmaandoeningen, schadelijke veranderingen in DNA/gen activiteit, bio-ritmische verstoringen, e.a.

Het verband tussen chronisch slaaptekort en fysiek/mentaal disfunctioneren kan lineair causaal zijn (b.v. cognitieve stoornissen, spiercontroleverlies) maar ook sterk correlatief (borst-, prostaat- en darmkanker, obesitas, diabetes, hypertensie, Alzheimer), of uitlokkend en circulair (b.v. drugs-, voedsel- en medicijnverslavingen).

Hoe het ook zij, de maatschappelijke gevolgen van incidenteel en chronisch slaaptekort, direct en indirect, zijn enorm: verkeersongelukken; verminderde arbeidsproductiviteit en werkverzuim; diagnostische, medicatie- en chirurgische fouten; alcohol-, medicijn-, drugs- en voedselverslavingen; burn-out, om er enkele te noemen.

Naarmate de technologie meer in ons dagelijks leven doordringt is ons slaapvolume afgenomen (**) en van patroon veranderd door: vaker computerschermen aan te houden tot vlak voor het slapen; meer nachtelijke licht- en geluidsvervuiling in stedelijke gebieden; de 24-uurseconomie met meer avond- en nachtdiensten; de vervaging tussen werk en vrije tijd; langere woon/werkreistijden; informatie overkill, etc. Allemaal slaapverstorende factoren die niet meer aansluiten met ons paleolithisch brein en de duizenden jaren bestaande levensstijl van onze voorouders, de jagers/verzamelaars. 

Als slaap 1/3 van ons leven uitmaakt dan zal dat niet voor niets een diep evolutionaire gezondheidsfunctie hebben waaraan je niet zomaar zonder consequenties kunt voorbijgaan. Als een gezonde slaap (van 7 tot 9 uur) dus een belangrijke gezondheidspijler is die de laatste halve eeuw onder maatschappelijke en technologische druk staat en we weten dat kwalijke epidemische problemen daarvan het gevolg zijn, wat staat ons dan te doen?

Om te beginnen natuurlijk de slaapbevorderende adviezen serieus nemen:

  • elke dag op een vaste tijd naar bed gaan en opstaan;
  • een uur voor het slapen gaan niet meer achter een scherm gaan zitten;
  • het kamerlicht alvast dempen;
  • een paar uur voor het slapen geen alcohol, koffie, drugs, nicotine of maaltijd nemen;
  • geen fysieke of mentale inspanningen vlak voor het slapen;
  • een koele slaapkamer;
  • een chronisch slaaptekort niet compenseren met slaapmiddelen, melatonine, of middagdutje;
  • reguliere avond/nachtdiensten en overwerk vermijden;
  • overdag regelmatig bewegen, en……
  • problemen in de late avond opschorten, er een nachie over slapen: je brein kan ‘s ochtends met verrassende oplossingen komen!

Maar deze, inmiddels wel bekende slaapadviezen, zijn moeilijk uitvoerbaar als ze niet ondersteund worden door een actief bedrijfs- en overheidsbeleid. Het onderwerp slaap moet dus gepolitiseerd worden (***), d.w.z. er moet beleidsmatig nagedacht worden over:

  1. betrouwbaar toezicht op pauze- en werktijden;
  2. het beperken en afschermen van thuiswerken, in het bijzonder van avond-, weekend- en vakantiewerkmail;
  3. het flexibiliseren van onderwijstijden, met name voor pubers;
  4. verplichte rust- en hersteltijden voor hoogrisicoberoepen;
  5. slaapvoorlichting aan ouders;
  6. slaapvoorlichting met betrekking tot veelvuldig party- en softdruggebruik;
  7. het medisch monitoren van slaapverstorend medicijngebruik;
  8. het afschaffen van zomer/wintertijd;
  9. nachtelijke geluidsbeperking in woongebieden;
  10. fitnessruimtes in alle grotere bedrijven en overheidsinstellingen.

Als we chronisch te weinig slapen en inmiddels weten hoezeer dat schadelijk ingrijpt op vrijwel alle fysieke en mentale functies, als we er ziek van worden, fouten en ongelukken door maken, verslaafd door raken, waarom grijpen we dan niet in?

Als we weten dat het bewaken van de vitale restauratieve functie van slaap absoluut noodzakelijk is voor gezondheid en welzijn, waarom grijpen we dan niet in om deze ‘stille epidemie’ terug te dringen? Waarom geen door de overheid geïnitieerde publieke gezondheidscampagne? 

–                              

* Walker, M. (2017), ‘Slaap: Nieuwe wetenschappelijke inzichten over slapen en dromen’. De Geus. Matthew Walker is professor of Neuroscience and Psychology, and Director of the Centre for Human Sleep Science, University of California, Berkeley.

 ** De gemiddelde slaapduur in 1942 bij volwassenen was 7,9 uur (Gallup-Poll); recent werd dat 6,3 uur. 50% van de Amerikaanse bevolking slaapt minder dan de aanbevolen 8 uur; 30% slaapt 6 uur of minder. Epidemische getallen!

 *** Dat gebeurt weliswaar al via wetgeving, maar nog steeds in beperkte mate en voor zover het de 24-uurs economie niet al te zeer verstoort. Alhoewel, verstoord? De Rand Corporation (2016) berekende dat het effect van slaaptekort op de economie naties 2% van hun bruto nationaal product kost. Een astronomisch bedrag waarmee in de VS het onderwijsbudget verdubbeld en de gezondheidszorgkosten gehalveerd zouden kunnen worden!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *