Onze leefomgeving (slot): Stijgende oceanen en extremer weer

In 2018 stierven 8.7 mln. mensen wereldwijd aan de gevolgen van de luchtvervuiling door fossiele brandstoffen. Bijna een vijfde van het aantal mensen die in dat jaar overleden. Maar voor de mensheid als geheel vormt die sterfte niet het grootste probleem.

Het grootste probleem voor de menselijke leefomgeving vormen de opwarming en vervuiling van de zeeën en oceanen. En daar is weinig meer aan te doen, laat staan dat er enige instantie is die daar wat aan zou kunnen doen. Het zijn eenvoudigweg de gevolgen van onze economische activiteiten in het verleden.

De polen smelten, de gletsjers kalven af, het zeewater wordt steeds warmer en het effect daarvan op de luchtcirculatie in de bovenste atmosfeer kunnen we niet beïnvloeden. Het weer op alle plaatsen ter wereld, ook in Europa, verandert daardoor fundamenteel. Het wordt in gebieden droger tot aan woestijnvorming toe, het wordt elders natter met zelfs seizoensgebonden moessonachtige hoosbuien. Sommige gebieden worden (sub) tropisch, maar perioden van intense koude kunnen ook nog altijd optreden. Wat waar op zal treden is op dit moment niet te voorspellen, omdat we de complexiteit van de aardse weersystemen in relatie tot de oceaanstromingen nauwelijks begrijpen.

Dat de zeespiegel stijgt is duidelijk, dat bewoonde gebieden permanent zullen overstromen daar hoeven we niet aan te twijfelen (1). Hoeveel leven in zee zich aan de hogere temperaturen zal kunnen aanpassen is maar de vraag. Massale sterfte en uitsterving van veel organismen en op de zee aangewezen diersoorten lijkt waarschijnlijk. Natuurlijk zal de evolutie van nieuwe soorten in en rond dit warmer water gewoon opnieuw beginnen, vanaf het kleinste organisme. Maar daar hebben we als mens de komende 100 jaar weinig aan, dat duurt eeuwen. Eerst is er alleen maar afbraak.

De economische activiteiten op zee zijn op enige voorzienbare termijn nauwelijks politiek te beïnvloeden. Er wordt al strijd gevoerd over de ijsvrije poolzeeën, waar mineralen en nieuwe scheepvaartroutes te winnen zijn (Rusland) .De vervuilende containerschepen van China en de olietankers van de Arabieren zullen blijven varen. Maar dat geldt ook voor de vissersvloten (Rusland, Japan, China) die de oceanen zullen blijven leegvissen.

Onstuimiger weer en een stijgende zeespiegel. Overal ter wereld, ook in Europa, zullen de lokale samenlevingen zichzelf maar moeten zien te redden. Met droogte,  bosbranden. Met orkanen, tsunami’s, hoosbuien, overstromingen en aardverschuivingen. Met rampen, met lokale  voedseltekorten, gebrek aan drinkwater en lokale traditionele epidemieën als cholera. Mensen zullen qua leefomgeving niet alleen sterven door luchtvervuiling maar in de toekomst ook door de gevolgen van het veranderende klimaat en stijgende zeespiegels.

In Nederland – zo las ik kortgeleden – hebben wetenschappers voor de lange termijn drie combineerbare scenario’s ontwikkeld voor het hogere water: de Dijken fors verhogen, West Nederland inrichten als eilandenrijk en economische activiteiten naar Oost-Nederland verhuizen, Utrecht aan Zee. Maar voordat we weer technisch-politiek bezig gaan met dat soort planmatige benaderingen, lijkt het me beter allereerst veel fundamenteler te overwegen wat voor soort duurzame economie en maatschappij we in dat toekomstige  ‘eilandenrijk’ voor hen die na ons komen zouden willen opbouwen.

(1) Over het wassende water kun je praten, maar je kunt het ook laten zien. Kadir van Lohuizen reisde voor ‘After The Deluge’ over de aarde. ‘Ik begrijp niet dat we ons hier zo weinig zorgen maken’. Link.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *