Weeklog 46: Harde polarisatie

De polarisatie tussen bevolkingsgroepen in de Westerse wereld lijkt zich te vernauwen en te verharden tussen voor of tegen welk standpunt dan ook. En vaak ook nog eens 50/50 verdeeld. Zoals bij de Brexit en de verkiezingen in Amerika. Er lijkt geen ruimte meer voor een maatschappelijk debat over wat dan ook, de gevechtsposities worden vooraf direct ingenomen.

Guerrilla-achtige trollen voeden bewust deze harde polarisatie dagelijks met desinformatie via de sociale media. Niet alleen binnenlands, maar ook gestuurd door buitenlandse Staten als Rusland, China, Turkije, Israël, Saudi Arabië, en door rijke Amerikaanse gefinancierde extreemrechtse bewegingen. Deze creëren met weinig kosten maatschappelijke chaos en verzwakken daarmee democratische staten die ze als tegenstander beschouwen.

Maar de polarisatie ontstaat niet alleen door ophitsing via sociale media. Belanghebbende bestuurders, politici, lobbyisten, commerciële bedrijven en andere belangengroepen schuwen de bewuste misrepresentatie van de feiten en zelfs regelrechte leugens ook al lang niet meer om de burgers aan hun kant te krijgen. Trump was natuurlijk notoir, maar premier Johnson c.s. in Engeland kunnen er ook wat van.

De strijd wordt echter gepresenteerd als links tegen rechts, democraten tegen fascisten, progressief tegen conservatief, globalisten tegen nationalisten, feministen tegen machtsmacho’s, antiracisten tegen racisten, moslims tegen niet-moslims, de rijken tegen de armen, jong tegen oud, de elite tegen het volk. Ook de reguliere media zwelgen dagelijks in deze strijd. Des temeer reuring en emotie 24 uur per dag, des temeer muisclicks voor de reclame-inkomsten.  

De kern van al die strijd ligt in het overmatig benadrukken van het democratische Gelijkheidsprincipe en het recht op de Vrijheid van Meningsuiting, terwijl het onderliggende principe van het Burger zijn in een democratische Rechtsstaat, met bijbehorende plichten, verloren lijkt te zijn gegaan. Je zou nog een laag dieper kunnen gaan: enige vorm van algemeen geaccepteerde sociale moraliteit (als set van maatschappelijke gedragsregels) lijkt op deze strijdvelden te zijn verdwenen. Verbale bedreiging, intimidatie en soms letterlijk geweld vormen inmiddels geaccepteerde wapens in de gepolariseerde wereld. Velen willen alleen hun rechten, plichten worden niet meer geaccepteerd.   

Feitelijk lijkt de onderliggende emotionele strijd er een van behoudenden (alles moet blijven zoals het is) tegen veranderingen (zelfs als de oorzaak een virus is), belanghebbende vermogende bezittenden tegen de rest, armere laagopgeleiden tegen rijkere hoogopgeleiden.

´…Ressentiment is de duistere standaardfilosofie van de moderne wereld, aldus de filosoof Pankaj Mishra. ‘Eigen emotie eerst’ lijkt het uitgangspunt voor de alledaagse omgang, en wie hetzelfde voelt hoort erbij. Ressentiment is inherent aan samenlevingen waarin formele gelijkheid samengaat met grote verschillen in macht, status, opleiding en bezit’.. (citaat NRC)

In deze strijd spelen gefundeerde meningen, ook van deskundigen, nauwelijks enige rol meer. Zoals Maxim Februari recent in NRC schreef: in het oorverdovende lawaai van stemmen in het publieke debat, is het uiten van een enkele deskundige of persoonlijke opinie – hoe onderbouwd ook – een zuchtje in een storm geworden.

Het wordt voor een weldenkend mens, met een onderzoekende geest, veel feitenkennis en behoorlijk wat levenservaring, steeds moeilijker om zich tot deze omliggende vechtwereld te verhouden. Je staat erbij en je kijkt er naar als een toeschouwer naar een apocalyptische film.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *