Weeklog 35: het Goddelijk Individu

  • Toen de filosoof Nietzsche eind 19e eeuw God dood verklaarde, hadden de hogere klassen al lang afscheid genomen van God en hun zonden, al bleef de zondagse kerkdienst een belangrijke sociale aangelegenheid. Maar er ontstond geen ‘umwerting aller werte’ zoals Nietzsche voorspelde, de belangrijkste nieuwe waarden werden vooral economisch-technologisch. De twintigste eeuw daarna werd de eeuw van de grootste massamoorden op burgers in de geschiedenis onder verantwoordelijkheid van autocratische leiders als Hitler, Stalin en Mao. Individuen deden maatschappelijk domweg niet ter zake. Alleen al deze drie leiders waren verantwoordelijk voor de moord op meer dan 100 mln. burgers. Een niet te bevatten aantal. Dat leidde tot het formuleren van de Mensenrechten eind jaren veertig door de VN.
  • Begin jaren zeventig werd in de Westerse samenlevingen de mens als uniek Individu op het schild gehesen als nieuwe Godheid. Mensen moeten nu eenmaal ergens in geloven. Het individu dat zijn unieke authenticiteit moest ontdekken en bevrijden van zijn of haar sociale korset. Dat zichzelf moest ontwikkelen conform zijn unieke karakter en mogelijkheden. Immers niet de biologie maar de omgeving bepaalde ieders individuele zijn. Op grond van dit geloof werden de twee belangrijkste maatschappelijke waarden: Vrijheid en Gelijkheid  (met onderliggend de Maatschappelijke Rechten van ieder individu).
  • Vanaf de jaren negentig maakten de commerciële bedrijven zich meester van dit geloof. Ieder individu kon op grond van zijn uniciteit door opleiding en training carrière maken tot de hoogste bestuurlijke, sportieve of media-niveaus, natuurlijk wel in concurrentie met anderen. Maar potentieel kon iedereen een winnaar worden. Een visie op een sociaal-economische maatschappij die op grond van ‘verdienste’ zogenaamd bepaalde wat je ‘verdiende’. Gelukkige omstandigheden of een fortuinlijke achtergrond deden niet ter zake voor iemands mogelijke succes.
  • Inmiddels zijn we 2 generaties verder. We voedden onze kinderen op als kleine individuutjes met een overmaat aan aandacht, vrijheid en zichzelf lerend onderwijs. Het resultaat lijkt te zijn: slecht opgeleide, op zichzelf gerichte mensen (vaak enigszins ongezond narcistisch) die sociaal alleen afstandelijk in eigen kleine netwerkjes opereren vanachter hun veilige mobi. Een samenleving die sociaal-politiek totaal versplinterd is in kleine groepen die communicatie en het marketen van zichzelf als belangrijkste vaardigheden inzetten. Opinies over wat dan ook vormen daarbij een belangrijk positief contactpunt. Iedereen laag- of hoog intelligent, met een opinie op basis van veel fabeltjes en weinig feiten, vindt op internet altijd wel gelijkdenkenden. De wereldvisie van een individu lijkt zo langzamerhand wel haast de kern van zijn of haar identiteit.  
  • De Corona pandemie veroorzaakt nu al een enorme ontnuchtering. Want we zijn onze ‘rechten’ kwijt, we zijn dus slachtoffer, maatschappelijke plichten zijn in strijd met onze vrijheid. Over Corona preventie heeft iedereen een eigen mening en gedraagt zich daar ook naar. Sowieso hadden velen de laatste jaren al weinig boodschap meer aan plichten jegens de gemeenschap ( mooi voorbeeld: het individuele fietsgedrag in de grote steden). Maar tijdens Corona pandemie rekenen we natuurlijk wel op de gemeenschap om ieder individu financieel in de lucht te houden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *