Twijfel is eerste vereiste in de informatie-wildernis

Om als volwassenen dagelijks nieuwe of aanvullende diepgaandere kennis te verwerven, om je inbeeldingen teniet te doen, ben je (behalve via cursustrajecten) aangewezen op de oude – en de nieuwe media. En dan loop je direct tegen een groot hedendaags probleem aan. Hoe betrouwbaar zijn de media nog?

Je moet je steeds vaker afvragen of iets de volledige waarheid is en niets dan de waarheid. We worden tegenwoordig gedwongen op het gebied van informatie zowel jury en rechter te zijn over de betrouwbaarheid van informatieverstrekkers. Veel informatieverstrekkers hebben er geldelijke belangen bij om ons iets wijs te maken, vooral Vloggers. Bekende gezichten kramen veel onzin uit om maar hun (goed verdienende) roem in de media op een peil te houden

Journalistieke informatie van degelijke dagbladen (zonder chocoladeletters…) lijkt nog de enige enigszins betrouwbare informatiebron. Maar als je thuis bent in een onderwerp zie je ook in die bladen artikelen die uitblinken in oppervlakkigheid, gebrek aan inzicht en ronduit foute feiten en conclusies.

Zo staat bijvoorbeeld Portugal de laatste weken ´bekend´ om zijn corona-uitbraken. Maar daar is alleen sprake van in de dichtbevolkte buitenwijken van het gebied (20km van / rond) Lissabon en het betreft voornamelijk geteste jongeren. In de Zuidelijke toeristische helft van het land is sedert begin Maart ´slechts´ sprake geweest van circa 1000 besmettingen en 19 doden.

Tegenwoordig wordt veel journalistiek informatie per woord of per muisklik betaald. Dus moeten ook tekstschrijvers (ik noem ze maar geen journalisten meer), bij alles wat ze schrijven, bedenken hoe ze een potentiële lezer over kunnen halen op hun verhaal te klikken en er enige minuten aan te spenderen, terwijl de reclame voorbij flitst. Je inkomen moeten verwerven per aangeklikt verhaal is pure commercie, geen informatieverstrekking.

De commercie vereist kijkers, lezers, luisteraars. Tussen alle media is sprake van enorme concurrentie om de aandacht van de nieuwsconsument. Dus moeten de berichten eenvoudiger, pakkender, ongenuanceerder en als het nodig maar leugenachtig. Nieuwsvoorziening via Internet is grotendeels commerciële onzin geworden. Alleen Wikipedia wordt tenminste enigszins gecontroleerd door collega-kenners, maar is domweg voor de meeste mensen te saai.

De opzet van de journaals en talkshows op de televisie ( en radio) vereisen eenvoud, compactheid en kort benodigde aandachtspanne anders zijn de zappers al weer weg. Ze leunen op vertrouwde gezichten (‘wat speelt er, Ron ?’), bekende Nederlanders voor de leukheid (waar hebben die allemaal wel niet verstand van?) en een goed geprofileerde presentator. Amusement met infantiele informatiewaarde.     

Wetenschappers spelen dit spel mee, ze moeten wel om voor hun faculteit en universiteit een ambassadeursrol te spelen. Of om motieven van persoonlijke roem. Zelfs wetenschappers kramen onzin uit voor roem en geld (Schwaab: Wij zijn ons brein…).

Boekenprogramma´s zijn als entertainment niet meer interessant. Te weinig kijkers. Alleen documentaires kunnen de echte informatievoorziening via het meeleven met ervaringen van anderen nog enigszins benaderen. Wellicht dat daarom Podcasts ook zo populair zijn geworden: geen leestijd van 2 minuten, maar degelijke gesprekken.

Biologisch reageert de mens altijd op signalen van dreiging, op onbekende positieve en negatieve signalen (‘nieuws’ gierigheid), op sociaal groepsgevoel (roddels, spelletjes, humor etc.). De commerciële media leveren hun informatie toegespitst op die menselijke mechanismen. Via Nieuwsapps en Sociale media krijgen we wat we vragen en zijn zelfs verslaafd geraakt aan die virtuele wereld. Virtueel betekent echter tegenwoordig meestal fantasievol.  Het heeft weinig meer met echte werkelijkheid van doen.

Al we ons grotendeels afwenden van de hitsige dagelijkse media, hebben we veel tijd over om zaken die ons echt interesseren af en toe eens uit te zoeken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *