Lessen uit de Pandemie 2 – We kunnen niet anders….

We kunnen niet anders dan ons als individuen aanpassen aan een nieuwe snel veranderende buitenwereld.

We lijken weer terug te gaan in de geschiedenis naar een situatie waarin we als individuele mensen eerder rekening dienen te houden met wat er waarschijnlijk in de wereld om ons heen gaat gebeuren en hoe we daarmee omgaan, dan hoe we zoals voorheen in alle vrijheid ons eigen leven zouden willen vormgeven. De pandemie en de wereldwijd aanzwellende politieke- en economische crisis beroven ons van de vrijheid om individueel nog ‘normaal’ door te leven en in de buitenwereld te bewegen.

Dat betekent dat we ons moeten beraden op onze eigen persoonlijke positie in deze nieuwe wereld. Het heeft weinig zin om alleen maar te kijken vanuit onze directe materiële belangen op korte termijn. Hoe je werk /baan zich zal ontwikkelen, kunnen de meesten van ons nu op geen enkele manier meer voorspellen. Of we ons huidige inkomen zullen behouden ook niet, want wellicht zullen de hoge kosten van de pandemie en de werkloosheid ook nog leiden tot veel hogere belastingen.

In de komende artikelen wil ik vanuit verschillende filosofische gezichtspunten bespreken hoe een persoonlijke heroriëntatie op een nog onbekende nieuwe wereld er uit kan zien. Meanderend vanuit verschillende perspectieven kunnen beelden worden opgeroepen die daaraan bijdragen.

De beroemdste filosoof van de Verlichting, Immanuel Kant, formuleerde voor zijn filosofische studies 4 vragen:

  • Wat kan ik weten?
  • Wat is de mens?
  • Wat moet ik doen?
  • Wat mag ik hopen?

Dat zijn vragen welke bij zulke beschouwingen kunnen helpen.

Om met de laatste vraag te beginnen: zonder geloof in een God die zich altijd met ieder van ons helpend bezig houdt, is er weinig te hopen. De filosoof Nietzsche stelde dat met de opening van de doos van Pandora, waaruit alle rampspoed over de wereld werd gestort, ook de ‘hoop’ de wereld in kwam. Hij noemde de Hoop de ergste van alle menselijke kwalen, omdat de hoop mensen langer laat lijden dan nodig is.

Het heelal en de wereld om ons heen heeft geen, althans voor een mens te kennen, betekenis. Ook in een nieuwe onbekende wereld moeten we zelf betekenis geven aan ons leven in een wereldse natuurlijke omgeving waarin we als mens geen speciale positie hebben.

De Natuur legt ons als mens leefregels op, waar niemand aan kan ontsnappen. We moeten niet op de helling van een vulkaan gaan wonen, die kan uitbarsten. Noch op kale hellingen waar bij heftige regen modderstromen ons mee kunnen sleuren, noch aan de oevers van rivieren die kunnen overstromen. En ook in de toekomst moeten we ons blijven beschermen tegen levensbedreigende besmettingen met bacillen of virussen. Veiligheid, overleven vereist aanpassing aan onze natuurlijke omgeving. Dat is de moraal van de natuur, wat ook onze menselijke ideeën zijn. Ook klimaat sceptici ontkomen in de toekomst niet aan hitte, verdroging, overvloedige regenval, en stijgende oceanen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *