Waarom geen gezamenlijke Europese aanpak van de coronacrisis?

Wat opvalt de laatste weken is dat ieder van de Europese Unie land afzonderlijk bepaalt hoe het de coronacrisis te lijf gaat. Is dat niet wat gek? Waar hebben we de EU voor, zou je zeggen.

Aan de Europese Commissie ligt het niet, ondanks de kritiek dat de Commissie zich weinig laat horen. De Europese Commissie, initiatiefnemer van de Europese samenwerking, heeft een scala aan hulpmiddelen om de landen en instituten bij te staan. Allemaal op de site van de EU te zien. Maar je hoort er in de landen weinig over. Het verwijt aan de Commissie dat ze zich te bescheiden opstellen is ook niet zuiver. Ze zouden eens moeten proberen het podium te bestijgen om de Europese burgers toe te spreken. Zouden de verschillende regeringen, die nu de volle aandacht hebben, dat op prijs stellen?

De regionale krant de Stentor, een Algemeen Dagblad uitgave voor Oost-Nederland, met overigens goede vaste columnisten, vroeg zijn lezers om een reactie. De vraag was: moeten we als Europa de coronacrisis gezamenlijk aanpakken of gaan we terug naar de natiestaat. Een vraag die wat vanuit de journalistieke behoefte aan polarisatie is gesteld, maar ach, de vraag of en vooral hoe we deze crisis in Europees verband moeten aanpakken is belangrijk genoeg. Dus een poging om ook een duit in het zakje te doen. Daarvoor is het goed wat scherper te kijken naar wat de EU ons biedt en niet biedt.

De Unie is in feite een internationale organisatie waarbij de landen, naties, hebben afgesproken om voor een aantal onderwerpen gezamenlijk regelingen te treffen en die ook uit te voeren. Op die onderwerpen delen de landen hun soevereiniteit.

Hoe ligt dat bij de onderwerpen van de coronacrisis? In essentie gaat het om twee hoofdonderwerpen: het gezondheidsbeleid en de internationale markt en handel.

Onder het gezondheidsbeleid valt veel meer dan de medische kant. Hier spelen ook de vragen die nu actueel zijn, zoals het weer openen van scholen, het toestaan van evenementen en de 1,5 m samenleving (wat toch een vreemde uitdrukking). Het verdrag van de EU voorziet hier niet in gezamenlijke wettelijke regelingen, de samenwerking beperkt zich tot coördinatie en stimuleringsprogramma’s.

Bij de internationale, Europese markt ligt dit anders. Dat loopt geheel via de EU-samenwerking. Daarbij gelden vaste principes, zoals het garanderen van eerlijke mededinging en het vrije verkeer van goederen (producten en vracht), diensten en personen. Die garanties gelden altijd, behalve in tijden van uitzonderlijke veiligheidsproblemen, waaronder die van de gezondheid. Om die reden zijn de grenzen etc. gesloten.

Sinds de invoering van de euro en met name de bankencrisis is aan de gemeenschappelijke regeling voor de internationale markt ook het beheer van de Europese middelen voor de financiële schulden van lidstaten toegevoegd, zoals de middelen van de Europese bank en eventueel eurobonds.

Bij de vragen over de internationale markt is er geen keus tussen een gezamenlijke Europese aanpak of niet. Een keuze voor alleingangen van lidstaten betekent het einde van de EU en het einde van de regelingen voor de markt. Het lijkt er op dat sommige landen, waarbij Nederland even voorop ging, van twee walletjes willen weten: wel een gezamenlijke markt, maar bij voorkeur zonder veel gezamenlijk te dragen schulden. Die vlieger zal wel niet opgaan, het één gaat niet zonder het ander, dat laten Frankrijk en consorten echt niet lopen. En ach, natuurlijk kost Nederland het eventueel openen van eurobonds voor bijvoorbeeld Italië, geld, maar waarschijnlijk minder dan het verlies van verstoring van de markt zou zijn.

Dan weer terug naar de gezondheid. We zijn niet gehouden hier gezamenlijk op te trekken. Of is een gezamenlijke benadering, al is het maar via een coördinatie van beleid met hulp van de Europese Commissie, toch beter. Want wat als Nederland bij gebrek aan Europese afstemming in navolging van de ‘intelligente lockdown’ vasthoudt aan ons ‘intelligente mondkapjes’ aanpak? Mogen Nederlanders die geen mondkapje hebben dan wel naar de buurlanden? En wat als de voorwaarden voor de 1,5 m samenleving niet sporen met die van de andere landen? Nogmaals, we hoeven niet samen met andere landen optrekken, maar laten we maar heel gauw naar de Europese overlegtafel gaan.  

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *