Bijltjesdag voor de vrijemarktjongens?

Nog even terugkomen op die mondkapjesaffaire. Een artikel in de Volkskrant (‘In de mondiale strijd om mondkapjes…’, dd.180420) laat zien hoe het er in de keten van producenten, handelaren, leveranciers, distributeurs, logistieke ICT-ondersteuners en afnemers van de vrijemarkteconomie toegaat. Het vrijemarktmechanisme dat in vredestijd vraag en aanbod verwerkt, die keten dendert in Corona-oorlogstijd (hoge vraag, schaars aanbod) onveranderd, brutaal en genadeloos verder. Met als gevolg: levens kostend tijdsverlies, rampprofiteurs, economische chaos en vooral vermijdbaar onnoemelijk leed.

In de marktketen van producent tot de gebruiker van persoonlijke beschermingsmiddelen (pbm) stelt de overheid zich met behulp van het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH) op als centrale inkoop coördinator, maar stuit daarbij op allerlei problemen. Om te beginnen de eigen organisatorische opzet- en aanloopproblemen sinds 17 maart. Veel te laat natuurlijk, wanneer je de Chinese en Italiaanse lessen en de kennis over de virusverspreidingssnelheid in aanmerking neemt.

Vervolgens blijken de schakels in de marktketen niet gericht te zijn op het snelste en het betrouwbaarste eindresultaat, namelijk dat een zorgverlener zo spoedig mogelijk en met veilig materiaal levens kan redden. Nee, men beschermt, zoals gebruikelijk, in de eerste plaats zijn eigen marktschakel en gaat daarbij de concurrentie aan met andere schakelhouders:

  • De producenten sjoemelen met de kwaliteitsnorm en speculeren op een veronderstelde concurrerende maar zeer winstgevende marktprijs; 
  • De tussenhandelaren concurreren onderling om de gunst van de producenten;
  • De leveranciers en hun distributeurs moeten hun gebruikelijke snelle distributiesysteem met pbm-afnemers opgeven en overlaten aan de centrale overheidsinkoper (LCH), die niet direct of pas na een week(en?) op hun aanmelding reageert. De feitelijke leveranciers melden zich, althans voor een deel, natuurlijk niet of gaan vervolgens toch hun gang.
  • De bedrijven die ondersteunende logistieke ICT-expertise kunnen bieden (de overheid heeft die expertise niet) concurreren ondertussen ook nog eens onderling. 
  • De echte afnemers, dat wil zeggen: de managers van ziekenhuizen en zorginstellingen, bewaken ondertussen hun eigen aangelegde voorraden. 

Dit vrije marktsysteem werkt niet in oorlogstijd; te gericht op maximaal geld verdienen, te traag, te juridisch, te bureaucratisch, te politiek gevoelig.

De overheid, die al deze bekende ketenproblemen natuurlijk ruim van tevoren kon zien aankomen, heeft ook geen invloed op de eigen nationale productie van pbm’s via wettelijke noodmaatregelen om daarvoor geschikte bedrijven aan te wijzen om lokale productie op te starten, ongeacht licenties e.d., zoals bijvoorbeeld de Portugese overheid wel doet. 

En de onbeschermde zorgmedewerker in het verpleegtehuis, de wijk-, bejaarden en GGZ-zorg, etc., die wordt besmet en anderen besmet, ploegt ondertussen maar stug voort. Kortom, het vrije marktmechanisme aan willen houden in een wereldcrisistijd is een amorele, zo niet haast criminele overheidsdaad. En gezien de trage overheidsreactie om tijdig pbm’s te leveren zou het me niks verbazen als straks, in het post Corona tijdperk, in het parlementair onderzoek die traagheid niet alleen aangemerkt wordt als een fout beleid waarvan we moeten leren, maar als een vermijdbaar en verwijtbaar mensen leven kostend beleid. Een sociaal Srebrenica in eigen land.

Je kan naar deze zaken dystopisch, utopisch of onverschillig kijken maar…de economische karavaan van de vrije markt jongens trekt gewoon verder.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *